Nutsbouw

Een abstracte uiting van ‘land art’. Daar lijkt het opvallende staketwerk bij het haventje van Nieuwe Sluis in West-Zeeuws-Vlaanderen op. Maar het is gewoon een staaltje van waterstaatkundige ‘nutsbouw’. Het aanbrengen van staketwerk is een eeuwenoude techniek in de strijd tegen het water.

Op de Westkapelse Zeedijk werd in 1540 het eerste staketwerk aangebracht. Keizer Karel V was er persoonlijk bij aanwezig. Staketwerk bestaat uit paalwerk op de glooiing van een dijk of hoofd. Het is bedoeld om de golfslag te breken. De paalrijen staan doorgaans langs en dwars op elkaar en vormen vakken of ‘kisten’. Hiertussen kon basalt worden gezet, op een fundering van klei en puin. Ook ter verdediging van strand en duin is vaak staketwerk toegepast.

Experimenteren

Sinds het begin van de 18e eeuw heeft men met die verdediging danig geëxperimenteerd. Aanvankelijk werden eenvoudige rijshoofden aangelegd. Die werden met losse steenbezetting tussen ‘betuiningen’ (heiningen) geplaatst. Later ging men over op stenen hoofden en hoofden met staketwerk. Aan het begin van de 19e eeuw hadden op Walcheren de staketwerken alweer afgedaan. Ze werden nu vervangen door de bekende stenen hoofden met enkele of dubbele palenrijen. Na de Tweede Wereldoorlog paste men op Walcheren en Schouwen bovendien open palenrijen toe, zonder steenbekleding.

Waterstaatsgeschiedenis

Het haventje van Nieuwe Sluis met zijn bijzondere staketwerk is gelegen in een omgeving die rijk is aan tekenen van waterstaats- en maritieme geschiedenis. Tegen de achtergrond van het staketwerk staat bijvoorbeeld het ‘Monument van de Zeeuwse waterwerker’ uit 1990.

In 1969 werd bij Nieuwe Sluis nog een wachtsluis of ‘conservatiesluis’ vernieuwd. Een wachtsluis bevindt zich achter een uitwateringssluis. Met het water uit de boezem tussen beide sluizen spuide men de afwateringsgeul schoon.
Aan de aanleg in 1750 van de afwateringssluis ter plaatse dankt Nieuwe Sluis zijn naam.

Veranderend uitzicht

In 2003 kreeg de zeedijk aan de Jong-Breskenspolder tussen Nieuwe Sluis en de vuurtoren een ‘onvoldoende’. Dit dijkvak bleek een halve tot één meter te laag. Maatregelen zullen volgen en ongetwijfeld verandert dan het uitzicht vanaf de prachtige wandelroute over de zeewering van Breskens naar Nieuwe Sluis, met zijn ‘artistieke’ staketwerk.