Op 17 mei 1940 gaat een groot deel van het oude centrum van Middelburg in vlammen op. Is er op die dag sprake van een luchtbombardement, een beschieting of een combinatie van beide?

 

Terreurbombardement

J.J. van der Weel meent in zijn boek Opeens was alles anders. Oorlogsjaren in Middelburg 1940-1944 (pagina 167) op juridische gronden dat het om een terreurbombardement gaat:
M. Sanderse schrijft in zijn boekje Middelburg 1940-1945 (pagina 10):

Geen systematische verwoesting

Deze auteurs gaan er dus van uit dat de Duitse invallers bewust de hoofdstad van de provincie hebben verwoest om het verzet te breken. Volgens de nieuwste inzichten blijkt dit echter onjuist.

In het kader van het project Het Vergeten Bombardement is langdurig onderzoek verricht naar de gebeurtenissen van mei 1940. De bevindingen hiervan zijn neergelegd in de omvangrijke studie Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement (zie ook de pagina Meer weten?).

Beschieting

Wat blijkt nu? Middelburg is vooral beschoten.
De Duitsers openen vanaf ongeveer 10.30 uur het vuur op de stad. Het gaat daarbij om een tactisch-militaire beschieting. Veel ooggetuigen hebben vliegtuigen gezien. Dat klopt; er zijn op de 17e mei 1940 veel vliegbewegingen boven Walcheren, zowel van geallieerde als van Duitse zijde.

Zo bombarderen een drietal Heinkel 111 toestellen van de Luftwaffe militaire doelen op Walcheren. Daarbij zijn ook enkele bommen op Middelburg terechtgekomen. Maar bovenal is er sprake van geschutvuur. Om 10.30 uur spat de eerste granaat in de Lange Delft uiteen. Er zullen er vele volgen. Dit veroorzaakt talrijke branden in de binnenstad.

Friendly fire?

En gaat het daarbij alleen om Duitse granaten of is ook sprake van friendly fire?
Franse afzwaaiers kunnen heel gemakkelijk op Middelburg zijn terecht gekomen. Dat geldt ook voor de Franse artillerie die vanuit Zeeuws-Vlaanderen op de Sloedam heeft geschoten.
Van een bewust terreurbombardement lijkt dus geen sprake te zijn. Middelburg komt door de oorlogshandelingen in de vuurlinie te liggen.

Terugtocht

De Fransen trekken zich naar Vlissingen terug en schepen zich daar in. Op de terugtocht sneuvelt generaal Deslaurens. Ook het Nederlandse militaire en burgerlijke bestuur gaan naar de overkant. De strijd in Zeeuws-Vlaanderen wordt nog voortgezet tot 30 mei. En dan is ook het laatste stukje Nederland bezet.

Stadsbrand

Er zijn, vanwege de evacuatie, heel weinig mensen in de stad aanwezig die kunnen helpen met bluswerkzaamheden. Het is droog weer in de meidagen van 1940. En de verschillende brandhaarden slaan over, waardoor één grote stadsbrand ontstaat, die voor een aanwakkerende wind zorgt. Er is geen redden aan: de binnenstad gaat in vlammen op…
De uitwerking is verschrikkelijk: meer dan 600 zakenpanden en woningen in het centrum van Middelburg worden volledig verwoest. Aangezien veel inwoners de stad tijdig hebben verlaten, komen "slechts" zo'n 20 personen om het leven. De verwoesting van de stad is qua maat en schaal echter zeker te vergelijken met die van Rotterdam drie dagen eerder.