Duitse opmars

Nederland in oorlog

Op 10 mei 1940 raakt ons land betrokken bij de Tweede Wereldoorlog als Duitse troepen de Nederlandse grenzen overschrijden. De ongelijke strijd duurt slechts kort.
Na het bombardement op Rotterdam (14 mei) geeft Nederland zich op de avond van 14 mei over (de formele capitulatieovereenkomst wordt op 15 mei 1940 getekend). Met één uitzondering: de strijd in Zeeland wordt voortgezet!

Hulp

Op last van de naar Londen uitgeweken regering moet Zeeland door blijven vechten. Dit omdat Franse troepen ons via België en Zeeuwsch-Vlaanderen te hulp schieten. Dit heeft tot gevolg dat de oorlogshandelingen zich naar Zeeland verplaatsen.
10 mei 1940: Franse troepen komen aan op de rede van Vlissingen (Beeldbank Zeeland)
10 mei 1940: Franse troepen komen aan op de rede van Vlissingen (Beeldbank Zeeland, foto: MAR)

Franse militairen

Nederlandse en Franse (op de achtergrond) militairen ontvangen instructies
Nederlandse en Franse (op de achtergrond) militairen ontvangen instructies
De Franse legermacht bestaat uit twee divisies. Het zijn de 60e divisie onder generaal Deslaurens en de 68e divisie onder generaal Durant. De 60e divisie behoort tot het eerste legerkorps van het zevende Franse leger. De 68e divisie valt onder de Franse marine. Het gaat hier niet om ervaren soldaten, maar om wat oudere reservisten. Aan deze mannen de ondankbare taak de 'noordflank' (ten noorden van hun moederland dus) te verdedigen en de Duitsers in Zeeland tegen te houden.

Duitsers

Aan de Duitse kant gaat het om de SS-Standarte (regiment) Deutschland van de SS-Verfügungsdivision, onder bevel van SS-Gruppenführer Paul Hausser. Deze divisie maakt onderdeel uit van het XXVIe Duitse legerkorps (behorend tot het 18e Duitse leger). De SS’ers zijn ervaren beroepsmilitairen, die de veldtocht in Polen (1939) hebben meegemaakt.


Links: 12 mei 1940, Nederlandse en Franse (op de achtergrond) militairen ontvangen instructies. Plaats: marinewerf in Vlissingen (Beeldbank Zeeland, foto: MAR)




Neergehaald Duits vliegtuig op strand van Renesse (Beeldbank Zeeland)
Neergehaald Duits vliegtuig, een JU88 A1, op het strand van Renesse (Beeldbank Zeeland, collectie Ten Kate)

Nederlandse tegenstand

Als een schuurtje 'verkleed': een zware kazemat (bunker) bij haven Bath, november 1939 (Beeldbank Zeeland, foto: RIOD)
Als een schuurtje 'verkleed': een zware kazemat (bunker) bij haven Bath, november 1939 (Beeldbank Zeeland, foto: RIOD)
Restanten van het Nederlandse leger hebben zich teruggetrokken op Zuid-Beveland. Zonder veel problemen rukken de Duitsers echter op over dit schiereiland.
Ze passeren de Bathstelling zonder tegenstand te ontmoeten. Vervolgens komen ze aan de Zanddijkstelling, waar eveneens nauwelijks tegenstand wordt geboden.
Wel lijden de invallers gevoelige verliezen door met landmijnen ondermijnde dijken. Daarna wordt het Kanaal door Zuid-Beveland overgestoken.




Zie voor een meer algemene inleiding over Zeeland in de Tweede Wereldoorlog: De slag om Zeeland in 1940 in het thema Slag om de Schelde.

Sloedam

Bij Kapelle bieden Franse troepen felle tegenstand. Ook hier zetten de Duitsers echter hun opmars voort. Ze krijgen luchtsteun van de Luftwaffe, die Stuka’s (duikbommenwerpers) inzet. Op 16 mei staan ze al aan de Sloedam. Dat is een moeilijk neembare corridor .

Meer over de gevreesde Duitse duikbommenwerper Junkers Ju 87 ofwel de Stuka (van Wikipedia)
10 mei 1940: troepen van 17e Regiment Artillerie (17 RA) op de Sloedam richting het oosten
10 mei 1940: troepen van 17e Regiment Artillerie (17 RA) op de Sloedam richting het oosten
 
Hausser schrijft daar in zijn in 1953 verschenen boek Waffen- SS im Einfass het volgende over:
Der 2 Kilometer lange Damm zur Insel Walcheren durch das Wattenmeer konnte nur mit Stuka-Unterstützung bezwungen werden.
('De 2 kilometer lange dam naar het eiland Walcheren door de Waddenzee [bedoeld wordt het schorrengebied] kon slechts met ondersteuning van Stuka’s bedwongen worden').

Naderbij

Het Nederlandse opperbevel, onder leiding van schout-bij-nacht H. J. van der Stad, zetelt in de Koepoortstraat 6 in Middelburg. Ook de Fransen hebben een commando in Middelburg. Burgemeester J. van Walré de Bordes ziet het strijdtoneel naderbij komen en geeft op 14 mei zijn inwoners het advies de stad te verlaten.


Links:
10 mei 1940: troepen van 17e Regiment Artillerie (17 RA) trekken over de Sloedam naar het oosten, de Duitsers tegemoet (Beeldbank Zeeland, collectie J.N. Houterman)





mr dr Jan van Walré de Bordes (1894-1947), burgemeester van Middelburg van 1939 tot 1942 (Zeeland in Beeld)
mr dr Jan van Walré de Bordes (1894-1947), burgemeester van Middelburg van 1939 tot 1942 (Zeeland in Beeld, ZA / Gemeente Middelburg / HTAM)
Schets/kaart toestand 17 mei 1940: Duitse doorbraak naar Vlissingen
Schets/kaart toestand 17 mei 1940: Duitse doorbraak naar Vlissingen
 
Hoewel aan Walcherse zijde felle tegenstand wordt geboden lukt het de Duitsers toch, mede dankzij omvangrijke luchtsteun, de Sloedam over te komen. Middelburg komt nu ook onder vuur te liggen.


Links: uitsnede uit kaart met de toestand aan het begin van 17 mei 1940 en de Duitse doorbraak naar Vlissingen. (Schets/kaart nr. 10 uit L.W. de Bree Zeeland 40-45, deel 1 (Middelburg, 1979)



Onder: omslag boek J.N. Houterman ''Deutschland' verovert Zeeland' (1991) Voorzijde omslag boek J.N. Houterman ''Deutschland' verovert Zeeland' (1991)


Creative Commons Licentie