Huwelijksakten

Bruidspaar verlaat het gemeentehuis in Dreischor, 17963 (ZA, Particuliere collectie)
Bruidspaar verlaat het gemeentehuis in Dreischor, 17963 (ZA, Particuliere collectie)

Behalve de huwelijksakten zelf hoort bij deze serie nog een aantal documenten, namelijk de huwelijksaan- en afkondigingen.
Dat wil zeggen de ondertrouw en het bewijs dat het huwelijk in het openbaar is aangekondigd om onder andere bigamie tegen te gaan, en het register van huwelijkstoestemming voor minderjarigen.
En dan zijn er nog de huwelijksbijlagen, waarover hieronder meer.

Inhoud huwelijksakten

Bruidspaar tekent twee huwelijksakten in Dreischor, 1963 (ZA, Particuliere collectie)
Bruidspaar tekent twee huwelijksakten in Dreischor, 1963 (ZA, Particuliere collectie)
In de huwelijksakte zelf staan natuurlijk de namen van het bruidspaar, waar ze vandaan komen en hun leeftijden. Daarnaast de namen van de wederzijdse ouders en of deze al dan niet nog in leven zijn en of ze bij het huwelijk aanwezig zijn.
En dan zijn er nog de getuigen. Zeker in de 19e eeuw zijn dat vrijwel altijd familieleden en in dat geval wordt de familierelatie ook genoemd.
Bij een huwelijk in het stadhuis (de meerderheid) zijn er minimaal twee en maximaal vier getuigen. Als de bruiloft ergens anders is, bijvoorbeeld vanwege een ernstige ziekte van bruid of bruidegom, dan zijn er in principe zes getuigen nodig.

Bijlagen

Als twee mensen willen trouwen moeten ze daarvoor een aantal documenten inleveren: een uittreksel uit het geboorteregister bijvoorbeeld. Deze bijlagen worden niet dubbel ingeleverd, maar gaan met de serie aktes mee die naar de rechtbank gaat. Voor genealogen zijn deze bijlagen erg interessant: bijvoorbeeld uittreksels uit buitenlandse geboorteregisters, maar ook de verklaringen van overlijden van ouders of van eerdere partners. Dat spaart veel zoekwerk.
Bijlagen bij een huwelijk gesloten in Middelburg in 1855 (Foto ZA)
Bijlagen bij een huwelijk gesloten in Middelburg in 1855 (Foto ZA)
Sinds 1933 worden alleen de bijlagen bewaard van mensen die niet uit Nederland afkomstig zijn. De bijlagen van Nederlandse huwelijkspartners worden na de bruiloft vernietigd, omdat de gegevens makkelijk te achterhalen zijn. In Zeeland zijn helaas de huwelijksbijlagen van de Bevelanden en Oost-Zeeuws-Vlaanderen van vóór 1877 verloren gegaan.

Echtscheiding

In hetzelfde register als de huwelijksakten worden ook de akten van echtscheidingen opgenomen. Echtscheiding komt in de 19e eeuw veel minder vaak voor dan nu, maar het gebeurt wel degelijk. In de 19e eeuw eindigt ongeveer 0,6% van alle huwelijken in een echtscheiding. Kornelis Stoel uit Serooskerke op Schouwen-Duiveland was dan ook wel uitzonderlijk: zijn beide huwelijken eindigden in een echtscheiding, na respectievelijk elf en negen jaar huwelijk.
Detail van de akte van echtscheiding van Kornelis Stoel en Grietje Ringelberg (ZA, Archief burgerlijke stand)
Detail van de akte van echtscheiding van Kornelis Stoel en Grietje Ringelberg (ZA, Archief burgerlijke stand)


Creative Commons Licentie