Hoewel gebouwd als verdedigingswerk is de Campveerse Toren al geruime tijd ook herberg. In de jaren van zijn bestaan verblijven diverse beroemde gasten hier. Nog steeds is de toren vooral een rustpunt: behalve indrukwekkend bouwwerk ook een bekend hotel en restaurant.

Actie

De Campveerse Toren is gebouwd als onderdeel van de verdedigingswerken van de stad Veere. Als zodanig heeft het bouwwerk ook regelmatig oorlogsactie gezien. Tijdens verschillende oorlogen is het extra versterkt en bemand. De toren heeft beschietingen, in tijden dat geweld dichtbij kwam, al die keren goed doorstaan.
Een heel ander soort 'actie' loopt echter als een rode draad door zijn geschiedenis. De toren vervult namelijk al sinds lange tijd een rol als stadsherberg.

Stadsherberg

Het vroegste bewijs dat de Campveerse Toren als herberg dient dateert al uit de 15e eeuw. In de archieven is namelijk opgetekend dat notabelen van Veere in 1467 besluiten 'de dorst te lessen op den Thoren'. Zij doen dit na de herdenkingsdienst ter ere van de dood van Filips de Goede. Dit maakt de Campveerse Toren tot een van de oudste herbergen van Nederland.
In 1520, zo blijkt, verhuurt het stadsbestuur het gebouw voor 'nering'. Deze verhuur mag echter alleen plaatsvinden aan 'zeer bekwame' uitbaters. Inmiddels zijn er sinds deze tijd wel 50 verschillende herbergiers geweest. Een aantal van hen is tegelijkertijd ook veerman.

Drukte

De herberg ligt bij de ingang van de haven en bij de aanlegplaats van het veer. Het is een centrale plek waar vele reizigers passeren en zo mogelijk willen overnachten. Vanaf het midden van de 16e eeuw, na de aanleg van de Zuidhavenpoort tegen de toren, groeit de drukte nog meer. Vele kooplui van andere eilanden arriveren op deze plek met hun waren voor de wekelijkse marktdagen. Het zijn echter bovendien de vele handelscontacten van de stad buiten de regio die zorgen voor een drukte van belang. Veere heeft namelijk een goed bereikbare zeehaven.

Koopmansstad

Vooral handel, visserij en scheepvaart bezorgen Veere welvaart. Dit zijn dezelfde economische factoren die belangrijk zijn voor andere plaatsen op Walcheren.
Al op het eind van de 13e eeuw houden vissers uit Veere zich bezig met vrachtvaart op Engeland. Ze brengen wol en huiden mee naar de stad. Lange tijd bestaat een bijzondere band tussen Veere en Schotland. Vanaf 1541 worden de goede handelscontacten bevestigd in een zogenaamd stapelcontract. Dit is de verdienste van Maximiliaan van Bourgondië, als toenmalig heer van Veere.

Stapel

Het contract, ook wel 'Schotse Stapel' genoemd, betreft een echt handelsmonopolie. Het is het alleenrecht om bepaalde goederen te verhandelen en op te slaan. Ook voorziet deze overeenkomst in allerlei afspraken en voorrechten voor gebruik van haven en gebouwen in Veere door Schotse handelslui. De verhandelde en 'gestapelde' waar betreft naast goederen als vis en bier voornamelijk Schotse wol. De Schotse Stapel verliest het pas eind 18e eeuw van de vrijhandel. In die tijd is het echter al gedaan met de welvaart en drukte in Veere. Alleen de visserij vormt dan nog een stabiele inkomstenbron.

Huisjes

In de 17e eeuw komen aan de zuidzijde van (en gedeeltelijk tegen) de Campveerse Toren huisjes te staan. Kroniekschrijver Smallegange beschrijft deze (in 1696) als 'bijzondere woningen, kameren en vertrekken voor luyden van qualiteit en andere passanten'. Deze uitbreiding van de huisvesting van allerlei gasten lijkt niet meer dan logisch. Een andere, 18e-eeuwse kroniekschrijver beschrijft namelijk dat in de 16e eeuw soms wel 50 schepen op een dag in Veere arriveren. Onder de mensen die in deze tijd Veere aandoen, bevinden zich inderdaad enkele 'luyden van qualiteit'.

Aanzien

In de loop der eeuwen herbergt de Campveerse Toren een aantal belangrijke gasten. Gasten van aanzien zoals bijvoorbeeld Willem van Oranje.

In 1563 vereert Willem van Oranje (1533-1584) de stad Veere met een bezoek en feestmaal in de toren. Op 21 juni 1575 viert hij er zijn derde huwelijksfeest (met Charlotte de Bourbon). Acht jaar later, op 1 september 1583, is het opnieuw feest. Dit keer viert de Vader de Vaderlands in de toren zijn vierde huwelijk (met Louise de Coligny).
Enkele andere gasten en bezoekers van aanzien zijn: de graven van Egmond en Hoorne (1562), de zus van keizer Karel V (1563), Hertog Johan Cazimir von Pfalz (1573), admiraal Boisot, Willem Karel Hendrik Friso (1748), Willem V (1766).

Nog weer later zijn het bekendheden als Reinier en Gracia (Grace Kelly) van Monaco, Albert II, koning van België en natuurlijk Koningin Beatrix. Ook een groot aantal bekende (en minder bekende) schrijvers, kunstenaars en artiesten bezoeken (en overnachten) in de toren (zie rechts).

Terugloop

De terugloop in de welvaart van Veere eind 18e eeuw heeft ook gevolgen voor de Campveerse Toren. Als herberg verliest het gebouw namelijk toch enigszins zijn status.
Een deel wordt in gebruik genomen voor de huisvesting van het in Veere gelegerde garnizoen. De toren maakt immers nog steeds deel uit van de vestingwerken, totdat in 1861 de vesting wordt opgeheven. Het puntige leien dak verdwijnt kort daarna en maakt plaats voor een terras. De Campveerse Toren wordt dan inmiddels verpacht als logement en koffiehuis.

Dreiging

Net na het midden van de 19e eeuw vindt een korte opleving plaats. De grootschalige werkzaamheden voor de aanleg van het Kanaal door Walcheren (1866-1873) vereisen ook onderdak voor de vele polderwerkers. Na hun vertrek dalen de inkomsten echter zodanig dat de onderhoudskosten niet meer kunnen worden opgebracht. Verkoop met als gevolg een mogelijke sloop van het gebouw wordt vervolgens maar net voorkomen. Hierbij speelt Victor de Stuers, vaak gezien als grondlegger van de monumentenzorg in Nederland, een voorname rol.

Toerisme

In deze periode, eind 19e eeuw, nemen toch ook de activiteiten in en om de toren weer toe. Dit keer zijn het rustzoekers. Pas later krijgen deze mensen de naam 'toeristen'. Het zijn veelal welgestelde mensen, en hun aantal groeit. In notulen van gemeenteraadsvergaderingen van Veere uit de jaren 1890 staat vermeld dat de Campveerse Toren de toeloop van 'vreemdelingen' niet meer aankan. Toch is het een gunstige ontwikkeling en voorbode van latere voorspoed, zo blijkt.

Groei en ontwikkeling

In plaats van inkomsten uit handel groeien de baten uit het toerisme. In de 20e eeuw bezoeken meer en meer mensen Zeeland. Steeds vaker zijn het dagtoeristen die ook Veere daarbij aandoen.
In de jaren vijftig volgt een ingrijpende restauratie van de Campveerse Toren. Daarbij worden onder andere het spitse dak en ook de kantelen weer terug aangebracht.

Afdamming

Met de afsluiting van het Veerse Meer in het kader van de Deltawerken volgt een nieuwe ontwikkeling. De afdamming van het Veerse Gat (1961) ontneemt Veere de eeuwenoude rechtstreekse verbinding met de zee. De aanleg van de Stormvloedkering Oosterschelde betekent een extra hindernis voor visserij en aanverwante activiteiten.
Anderzijds is het Veerse Meer en later ook de Oosterschelde een geweldig gebied voor allerlei vormen van watertoerisme. Veere vormt daarin een belangrijk centrum.

Herberg, restaurant.. en veer

Bij 'Auberge de Campveerse Toren' kan nog steeds worden overnacht. Als hotel doet het goede zaken. Ook als restaurant heeft het etablissement een bekende naam. De eeuwenoude geschiedenis helpt daarbij een handje. En, misschien minder uitbundig dan bij die van Willem van Oranje, bruiloften en partijen vinden er nog als vanouds regelmatig plaats.
Vóór de toren vertrekt inmiddels sinds vele jaren ook weer een boot voor een rondvaart op het Veerse Meer. Sinds 1992 is er zelfs in het zomerseizoen weer een veerdienst: een fiets- en voetveer op Kamperland op Noord-Beveland.

Markant

Met zijn verschijning en geschiedenis is de Campveerse Toren één van Zeeland's iconen.
Zoals het beeld van Michiel op de Vlissingse boulevard, de Stormvloedkering, de Zeelandbrug en de Plompe Toren van Koudekerke markeert hij hoogte- en dieptepunten uit de Zeeuwse geschiedenis.

In 1995 draagt de gemeente Veere het gebouw voor het symbolische bedrag van één Euro over aan Vereniging Hendrick de Keyser. Van 2005 tot 2007 vindt opnieuw een restauratie plaats.
Behoud en bescherming van dit markante erfgoed lijken voor de komende tijd gewaarborgd.