Bovenlichten

Een bovenlicht is het raam boven de voordeur van een huis. Een typisch Middelburgse bijzonderheid zijn de vele zijlichten: smalle ramen aan weerszijde van de deur.
Ingangspartij van het huis met de naam De Haan aan de Londensekaai in Middelburg (2010)
Ingangspartij van het huis met de naam De Haan aan de Londensekaai in Middelburg (2010)

Ingang

Sommige huizen hebben prachtige ingangspartijen, vaak daterend uit de 18e eeuw. Een stoep, een grote zware voordeur met een deurklopper, een fraai gesneden kalf (de dwarsregel tussen de deur en het bovenlicht), zijlichten en een bovenlicht.
Soms is dit alles ook nog eens omlijst met snijwerk in een van de zogenoemde Lodewijkstijlen .

 

Twee Middelburgse deurkloppers, eenvoudig en fraai gevormd
Twee Middelburgse deurkloppers, van 'eenvoudig' tot fraai gevormd

Snijraam

Bovenlicht met eenvoudige roedeverdeling, boven de deur van Stadt Gent aan de Londensekaai in Middelburg (2010)
Bovenlicht met eenvoudige roedeverdeling, boven de deur van Stadt Gent aan de Londensekaai in Middelburg (2010)
Bovenlichten dateren meestal uit de 17e en 18e eeuw, maar ook in de 19e- en 20e eeuw komen ze nog voor. Er zijn er met eenvoudige roedenverdelingen (de oudere typen), maar ook met heel weelderige invullingen, voorzien van medaillons, monogrammen en fraai gesneden figuren. Het bovenlicht wordt daarom wel snijraam genoemd. In Zuid-Nederland staat dit echter bekend als impost.

 

Bovenlicht met mooi gesneden kroon, pand De Goude Croone, Bierkaai, Middelburg (2010)
Bovenlicht met mooi gesneden kroon in De Goude Croone aan de Bierkaai, Middelburg (2010)

Figuren

Bovenlicht met een geometrisch motief, Herenstraat in Middelburg (2010)
Bovenlicht met een geometrisch motief, Herenstraat in Middelburg (2010)
Geometrische figuren komen in de 18e eeuw nogal eens voor. Dit kan te maken hebben met het feit dat deze eeuw ook wel het 'tijdperk van de Rede of de Verlichting' wordt genoemd. (Natuur)wetenschappen gaan een belangrijke rol spelen.
Er zijn ook andere mystiekere verklaringen gegeven, waarbij bepaalde figuren voor bijvoorbeeld de aarde of de zon kunnen staan.

Levensboom

Mooie 'sobere' levensboom in het bovenlicht van De Olyfboom aan de Bierkaai, Middelburg (2010)
Mooie 'sobere' levensboom in het bovenlicht van De Olyfboom aan de Bierkaai, Middelburg (2010)
In veel bovenlichten komt de zogenaamde levensboom voor. Dit is een heel oude symbolische voorstelling, die de verbondenheid tussen hemel en aarde uitdrukt. Ook wordt wel aangenomen dat de levensbomen het 'bijgeloof' van de bewoners voor een voorspoedig (en kinderrijk) gezinsleven uitdrukken.
Er zijn bijna 'beeldvullende' bomen en hele karige. Soms blijft er slechts een stijl op een half bolletje over: een laatste herinnering aan een boom. Veel van die levensbomen zijn vervaardigd van gietijzer. Ze worden momenteel zelfs op bestelling vervaardigd, want evenals de gevelsteen is ook de levensboom aan een tweede leven toe en prijkt weer boven heel wat, al dan niet moderne, huisingangen.

Genesis

De levensboom komt als 'boom des levens' voor in het Bijbelboek Genesis. Hij groeit in het Paradijs naast de ‘boom der kennis van goed en kwaad’, de bekende boom waarvan niet gegeten mag worden door Adam. Wanneer deze toch de door Eva geplukte appel aanneemt en opeet worden beiden door God uit het aards paradijs verjaagd.

 



Fraai gevormde en vergulde levensboom, pand Heinkenszand aan Spanjaardstraat, Middelburg (2010)
Rijk gevormde en vergulde levensboom in het bovenlicht van Heinkenszand aan de Spanjaardstraat in Middelburg (2010)


Creative Commons Licentie