Een van Nederlands bekendste ontdekkingsreizigers komt uit Middelburg. Zijn ontdekking van het Paaseiland in 1722 maakt hem wereldberoemd, na zijn dood. Over het leven zelf van Jacob Roggeveen is vrij weinig bekend.

Arent Roggeveen

In januari 1659 wordt Jacob Roggeveen geboren. De precieze dag waarop is niet bekend. Zijn vader is Arent Roggeveen en zijn moeder heet Maria Storm.
Vader Arent, geboren in Delfshaven bij Rotterdam, is een man met vele interesses en beroepen. Hij houdt zich bezig met wiskunde en sterrenkunde. Bovendien bestudeert hij de aardrijkskunde en de theorie der zeevaart. Als beroepen heeft hij onder andere landmeter, kaartenmaker en schoolmeester.
Later is Arent een grote stimulans voor Jacob voor wat betreft zeevaart en ontdekkingen.

Atlas

In 1675 laat Arent Roggeveen bij Pieter Goos in Amsterdam een atlas uitgeven met de naam Het Brandende Veen. Deze atlas met kaarten van de kusten van Afrika en Amerika draagt hij op aan de Heren van de Zeeuwse Admiraliteit. Arent is echter ook zeer geïnteresseerd in de nog grotendeels onbekende 'Stille Zuidzee' (=Stille Oceaan) en het daar vermoedelijk gelegen Zuidland (Terra Australis). In 1676 stelt hij een plan op voor een ontdekkingsreis naar dit Zuidland. Hij zal dit echter nooit uitvoeren. Arent overlijdt in 1679.

Notaris

Jacob is de jongste van drie kinderen. Op 2 februari 1659 wordt hij gedoopt. Met zijn twee broers groeit Jacob op in de Giststraat in Middelburg, vlakbij de haven. In het jaar 1673 volgt hij lessen op de Latijnse School in Middelburg.


Over de periode tot 1683 is verder niets bekend. Aangenomen wordt dat Jacob's vader hem in deze tijd veel heeft geleerd. Uit archiefstukken blijkt dat hij op 30 maart 1683 tot notaris wordt benoemd. Dit gebeurt 'op recommendatie van de Magistraat van Middelburg'. Het is een beroep dat hij tot 1706 uitoefent.

Studie

Op 12 augustus 1690 promoveert hij tot doctor in de Rechten aan de Universiteit van Harderwijk. Ook godgeleerdheid interesseert Jacob. Enige tijd studeert hij theologie aan de universiteit van het Franse Saumur. Wanneer dat was is echter niet bekend.


In deze periode woont Jacob in Middelburg in het huis 'De Twee Pyramiden' aan de Noordstraat. Nu heet de straat Lange Noordstraat en heeft het huis als nummer 37 (zie foto links). Jacob is getrouwd met Marija (Anna) Margaerita Vincentius. Zijn echtgenote overlijdt echter in oktober 1694.

Batavia

In 1707 gaat Jacob Roggeveen naar Batavia. Hij werkt daar tot 1714 als lid van de Raad van Justitie, ofwel raadsheer. Zijn werkgever is de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC). Op 12 januari 1708 trouwt Jacob in Batavia voor de tweede keer. Zijn tweede echtgenote heet Anna Adriana Clement. Voor zijn terugkeer naar Nederland in 1715 komt zij echter te overlijden. Bij terugkomst in Middelburg is Jacob een bemiddeld man.

Val van 's werelds afgod

Al geruime tijd voor zijn verblijf in Batavia heeft Jacob contact met de vrijzinnig predikant Pontiaan van Hattem. Van Hattem is in 1683 vanwege zijn opvattingen afgezet als predikant van St. Philipsland. Na zijn terugkeer in Middelburg richt Jacob de aandacht vooral op de uitgave van de geschriften van Van Hattem. Het worden uiteindelijk vier delen, met als titel: "Den Val van 's werelts Af-God". In 1718 verschijnt het eerste deel. De inhoud van het boek zorgt voor behoorlijk wat opschudding.

Openbare verbranding

Het Middelburgse stadsbestuur en de kerkenraad zijn het niet eens met de vrijzinnige leer in de boeken van Jacob. Ze bestrijden de leer zelfs en vervolgen de aanhangers ervan. Het boek van Jacob wordt in beslag genomen en in het openbaar verbrand.

Hij is niet meer welkom in Middelburg en moet de stad dus verlaten. Als ook Vlissingen hem de toegang tot de stad ontzegt gaat hij naar Arnemuiden.

Jacob gaat er wonen bij zijn vriend en burgemeester, Pieter Wiltschut. Hier publiceert hij in 1719 het tweede en derde deel van "Den Val van 's werelts Af-God". Opnieuw is er een behoorlijke ophef over de inhoud van deze boeken.

Zuidland

Vanwege alle drukte om de boeken en zijn vervolging besluit Jacob iets anders te gaan doen. Zijn vader Arent heeft al in 1675 een plan opgesteld voor een ontdekkingstocht. Het gaat om een reis naar de Zuidzee en het onbekende Zuidland, ook wel Terra Australis Incognita genoemd. In 1719 begint Jacob met de uitvoering van dit plan. Na lang aandringen geven de bewindhebbers van de West-Indische Compagnie (WIC) Jacob toestemming voor de reis.
Drie schepen worden uitgerust voor een expeditie naar het Zuidland. Deze schepen zijn: de Arend (vermoedelijk vernoemd naar Jacob's vader), Thienhoven en Afrikaansche Galey. Ze vertrekken op 1 augustus 1721 van de rede van Texel.

Paaseiland

De reis van Jacob en de drie schepen is enerverend en kent hachelijke momenten. Verschillende nieuwe eilanden, bewoond en onbewoond, worden ontdekt. Zo komen ze ook op 5 april 1722, eerste Paasdag, bij een bewoond eiland. Op dit door Jacob genaamde Paaseiland maken ze kennis met bewoners en zien allerlei grote, vreemde stenen beelden. Deze ontdekking maakt Jacob Roggeveen wereldberoemd. Het doel van de reis, de ontdekking van het Zuidland, wordt echter niet bereikt. In 1723 keert Jacob teleurgesteld terug in Zeeland. (Lees verder over deze ontdekkingsreis en over Paaseiland.)

Laatste deel

Eenmaal terug gaat Jacob weer in Middelburg wonen. De mensen reageren vooral spottend over alles wat gebeurt is met zijn boeken en ook over zijn 'mislukte reis'.
Jacob gaat verder met de uitgave van het vierde deel van de geschriften van Pontiaan van Hattem. Het verschijnt in 1727.
Op 31 januari 1729 overlijdt Jacob in zijn huis aan de Blauwedijk in Middelburg. Op 5 februari wordt hij begraven in de Nieuwe Kerk.