(On)Bekend

Johannis de Rijke wordt vereerd in Japan. Vele Japanners bezoeken zijn geboorteplaats Colijnsplaat en graf in Amsterdam. Standbeelden van hem zijn te vinden in Nagoya en Colijnsplaat. In Nederland is De Rijke echter vrijwel onbekend. Toch groeit nu zijn bekendheid en de erkenning van zijn kunde.

Waardering

Johannis de Rijke woont en werkt 30 jaar lang in Japan. Hij is betrokken bij vele waterbouwkundige werken. Enkele plannen komen pas na zijn vertrek uit Japan tot afronding. Vrijwel alle projecten hebben een succesvol resultaat. Ze voorkomen overstromingen en/of zorgen voor verbetering van toegang tot havens.
Hij oogst waardering van gewone mensen die huis en haard beschermd zien door dijken of betere waterafvoer. De bereikbaarheid van havens en bevaarbare rivieren zijn echter ook goed voor het economisch verkeer. Er is dus met name ook van overheidswege een grote waardering voor het werk van De Rijke. Nog tijdens zijn leven ontvangt hij ridderordes van zowel de Japanse, Belgische als Nederlandse overheid.

Johannis de rijke sterft in 1913 in Amsterdam. Hij ligt daar begraven op begraafplaats Zorgvlied. Een Japanse delegatie bezoekt elk jaar zijn graf om er een krans te leggen. Bij deze gelegenheid voert men een shinto-ritueel uit.





Borstbeeld van De Rijke in Japans park
Borstbeeld van De Rijke in Japans park (homepage3.nifty.com)

Standbeeld

Het grote bronzen standbeeld van De Rijke in het Sendohira River Park in Kaizu dichtbij  de stad Nagoya (Foto: Tawashi 2000)
Het grote bronzen standbeeld van De Rijke in het Sendohira River Park in Kaizu dichtbij de stad Nagoya (Foto: Tawashi 2000)
De Rijke is nu dus nog steeds een bekend fenomeen in Japan. Zijn naam staat vereeuwigd in Japanse schoolboeken, wetenschappelijk lesmateriaal, films en toneelstukken. Niet zo verwonderlijk met zo'n indrukwekkende lijst van projecten.

In oktober 1987 onthult men in het Japanse Kaizu, vlakbij Nagoya, een vier meter hoog bronzen standbeeld van De Rijke. Het standbeeld herdenkt dat 100 jaar geleden met het project aan de Kisorivier is gestart. In dezelfde plaats bevinden zich ook een park, museum en uitkijktoren waar De Rijke's naam aan verbonden is. Jaarlijks vindt hier ook een Johannis de Rijke roeiwedstrijd plaats.

Geschenk en replica

Vanaf eind jaren tachtig trekt het dorp Colijnsplaat regelmatig groepen Japanse toeristen. Ze zijn op zoek naar herinneringen aan De Rijke. Die zijn er echter vrijwel niet.
Een delegatie van Japanse lokale overheden schenkt Colijnsplaat een borstbeeld van De Rijke dat in 1998 in de Havelaarstraat wordt geplaatst. Dit is vlakbij waar zijn geboortehuis zou hebben gestaan.
Om de Japanse toeristen beter tegemoet te komen wordt in 1998 een stichting in het leven geroepen die een nieuw standbeeld moet realiseren. De stichting ontvangt vervolgens subsidies van de gemeente Noord-Beveland, Rijkswaterstaat Zeeland, de Vereniging Bagger-, Kust- en Oeverwerken en bij de Japanse gemeente Nagoya. Op 5 december 2000, de 158e geboortedag van De Rijke, onthult de commissaris van de koningin van Zeeland het nieuwe standbeeld voor De Rijke. Het staat aan het havenhoofd te Colijnsplaat en is een replica van het beeld in Kaizu bij Nagoya.

 



Replica van het Japanse standbeeld van De Rijke in Colijnsplaat (Beeldbank Zeeland)
Replica van het Japanse standbeeld van De Rijke in Colijnsplaat (Beeldbank Zeeland, foto: J. Wolterbeek)

Symposium

In april 2000 vindt in de havenstad Osaka in Japan het Johannis de Rijke Memorial Symposium plaats. Vanwege 400 jaar Nederlands-Japanse betrekkingen organiseren de Japanse ministeries van Constructie en Transport en het Nederlandse ministerie van Verkeer en Waterstaat dit symposium. Centraal staat de samenwerking op het gebied van civiele techniek, waterbouw en milieu. Bijna 2.300 Nederlandse en Japanse geotechnici en milieukundigen buigen zich over actuele problemen en mogelijke oplossingen. ZKH Prins Willem Alexander spreekt dit symposium toe en roemt de deskundigheid van De Rijke en benadrukt tevens diens rol in de Nederlands-Japanse betrekkingen. Klik hier voor een doorverwijzing naar de website met de tekst van deze toespraak.

Erkenning

Omslag van 'In een Japanse stroomversnelling' (2000)
Omslag van 'In een Japanse stroomversnelling' (2000)
De naam van Johannis de Rijke passeert steeds vaker de revue tijdens diverse nationale en internationale evenementen met betrekking tot waterstaatkundige aangelegenheden. Landelijke erkenning in Nederland voor het werk van De Rijke komt in 2002 echter met een documentaire. De Nederlandse filmmaker Louis van Gasteren maakt In een Japanse stroomversnelling. Nederlandse watermannen in Japan 1872-1903. Deze documentaire gaat over het leven en werk van De Rijke en George Escher in Japan. Eerder al (2000) verschijnt het boek van Van Gasteren met dezelfde titel (zie omslag rechts).
De aandacht voor en bekendheid van Johannis de Rijke vertonen nu een stijgende lijn. Vanaf het jaar 2000 verschijnen namelijk verschillende boeken waarvan sommige als vertaling uit het Japans (zie Meer weten?).





Omslag van het boek van Louis van Gasteren uit 2000 over de diverse werkzaamheden op waterbouwkundig gebied zoals die met de hulp van Nederlanders eind 19e en begin 20e eeuw in Japan worden uitgevoerd.


Creative Commons Licentie