De Rijke houdt zich in Japan bezig met verschillende waterbouwkundige werken. Het zijn onder andere verbeteringen aan de toegang tot havens, kanaliseringen van rivieren en irrigatieprojecten. Het bevaarbaar maken van de Yodogawa rivier in Japan is zijn eerste grote uitdaging. De Rijke's laatste project is het Whangpoo project bij Shanghai in China.

Havens, dammen en rivieren

Als ingenieur in Japanse dienst ontwerpt De Rijke twee strekdammen voor de haven van Osaka, een hogedrukwaterleiding in Osaka, en een aanlegsteiger in Kobe. Hij verbetert de bereikbaarheid van de havens van Tokio en Yokohama. Samen met zijn collega George Escher maakt hij plannen voor verbetering van de bevaarbaarheid van diverse Japanse rivieren en voor een tunnelkanaal van het Biwameer naar de stad Kyoto.

Ook ontwerpen zij het plan voor de kanalisatie van de Kisorivier, ten westen van de stad Nagoya op het eiland Honshu. Aan de uitvoering van dit laatste project werkt men 25 jaar, van 1887 tot 1912. Dankzij de kanalisatie behoren de overstromingen van de stad Nagoya tot het verleden.

Yodogawa (1873 - 1874)

De eerste taak van Escher en De Rijke is het bevaarbaar maken van de Yodogawa rivier. De Yodo stroomt van het Biwameer naar de baai van Osaka op het eiland Honshu.
Voor het werk aan dit project krijgen Escher en De Rijke twee tolken toegewezen. In het gebied valt hen de grote hoeveelheid zand op, aangevoerd door zijrivieren van de Yodo. Dit zand komt van de kale geërodeerde berghellingen. Ze beginnen met het waterpassen van het terrein en het peilen van Yodo en zijrivieren. Escher wil in de zijrivieren pijlschalen laten installeren.

Oer-Nederlands

In de nacht van 20 op 21 juni 1874 verzakt een deel van een kademuur. Hun Japanse superieur stelt De Rijke en Escher verantwoordelijk. Dezen grijpen nu terug op een vertrouwde oer-Nederlandse aanpak. Ze ontwerpen een veel meer glooiende oever, verdedigd door rijswerk met steenbestorting. Het plan dat wordt gemaakt en succesvol uitgevoerd heeft als onderdelen:

• de aanleg van kribben van rijshout
  
• bescherming van de oevers en onderwater oevers tegen uitschuring door water
  
• afsluiten van waterlopen
  
• het wegbaggeren van zandbanken
  
• het voorkomen van aanslibbing door het begroeiingsvrij houden van onderwater oevers
  
• het tegengaan van ontbossing.

Onacceptabel

De Japanners moet in het begin op waterbouwkundig gebied nog veel worden bijgebracht. Het graven van putten onderaan de dijklichamen en het baggeren van grind tot vlak aan de dijkvoet is natuurlijk onacceptabel. Het kost Escher en De Rijke het nodige geduld, overtuigingskracht en instructies om hierdoor veroorzaakte verzakkingen in de toekomst te voorkomen. Tijdens dit project geeft De Rijke bij het doorbreken of overlopen van dijken vier mogelijke oplossingen:

• de dijken verhogen en versterken
  
• de rechter- of linkerdijk verleggen en daarmee meer ruimte maken voor vloeden
  
• een nieuwe rivier vormen naast het bestaande bed
  
• de dijken verlagen of geheel weghalen.

Banjirs

Een van de problemen waarmee De Rijke in Japan bij dit en andere projecten te maken krijgt zijn de zogenaamde banjirs. Dit zijn watervloeden die van de bergketens afspoelen. Eerst daalt het waterniveau van een rivier. De daling treedt op nog tijdens de regenval. Daarop volgt een plotselinge en hoge rijzing van het rivierwater. De omvang van een banjir hangt af van de hoeveelheid regen tijdens een storm. Van grote invloed op de banjirs zijn de hoogte en de aard van het berggebied waar de rivier stroomt.

Oorzaken

Johannis de Rijke geeft als oorzaken van banjirs:

• de geologische gesteldheid en de structuur van de verschillende bergreeksen waarin de rivieren ontspringen
  
• een toenemende bevolking en daaruit ontstane opschuiving van de armere bevolking richting de bergen. Dit veroorzaakt extra ontbossing en een toenemende mate van verbouw van gewassen op de berghellingen
  
• de wijze waarop bergwegen worden gemaakt en mijnbouw wordt toegepast
  
• diverse min of meer willekeurige handelingen waaronder het afvlakken van bergen en de moeilijkheid deze ontwikkelingen te keren
  
• het gebrek aan middelen, geld en geschikt personeel om hiertegen maatregelen te nemen, ook al is de wil onder de overheid en bevolking aanwezig.

Het inzicht in deze oorzaken van banjirs gebruikt hij bij verschillende plannen. Vele projecten van De Rijke hebben immers betrekking op het tegengaan van overstromingen.

Whangpoo (1906-1910)

In 1875 schrijven George Escher en Johannis de Rijke een eerste rapport over opruiming van de zandbanken in de Whangpoo rivier (nu vooral bekend als Huangpu rivier) bij het Chinese Shanghai. Het is één van de stromen in de delta van de Yangtze rivier. De Whangpoo stroomt noordoostelijk langs de stad en de monding ervan vormt een voorname toegang tot de haven van Shanghai.
De Rijke gaat in 1897 op uitnodiging opnieuw naar Shanghai en doet nieuwe voorstellen. De Chinese regering spreekt in 1905 de voorkeur uit voor uitvoering van De Rijke's plan. Ze nodigen De Rijke uit zich met het werk te belasten en deze aanvaardt de opdracht.

Zandbanken

In februari 1906 arriveert De Rijke als hoofdingenieur in Shanghai samen met zijn zestienjarige zoon. De haven is tegen die tijd verzand. Grote zeeschepen kunnen niet meer binnenkomen. Dit komt vooral omdat de vaargeul bij de Woosung Bar - een zandbank in de monding van de Whangpoo – te ondiep is geworden.
De Rijke heeft twee ingrijpende plannen gemaakt voor de benedenloop van de rivier. Hierbij worden zowel de ebgeul als de vloedgeul afgesloten en krijgt de Whangpoo een nieuwe stroomgeul. In verband met de hoge golfslag in de haven van Shanghai plaatst De Rijke extra veel palen bij de aanlegsteigers.
Dat de plannen van De Rijke effect hebben blijkt in mei 1909. Het Engelse oorlogschip Astraea, met een diepgang van 23 voet, kan op volle snelheid door de nieuwe vaargeul varen. Johannis de Rijke slaagt er uiteindelijk in om de Woosung Bar helemaal op te ruimen.
Hoewel nog niet al het werk is afgerond neemt hij ontslag in 1910. In november 1910 vertrekt De Rijke voorgoed naar Nederland.