Het Slabberjanspel wordt vaak als typisch Zeeuws spel beschouwd. Maar klopt dit wel? In Italië, Duitsland en Scandinavië bestaan spellen die lijken op Slabberjan. Sommige uitdrukkingen evenals afbeeldingen op speelstukken zijn ook bekend in het buitenland.

Italië

Het Italiaanse Cambiospel is ontstaan omstreeks 1380. Dit spel vertoont grote overeenkomsten met Slabberjan.
Cambio betekent in het Italiaans ‘wisselen’ of ‘ruilen’. Andere namen voor dit spel zijn Matador of Cuccu. Cambio was een geluksspel voor mannen. Ze verspeelden er vaak huis en haard mee. Het werd dan ook verboden, maar het verspreidde zich desondanks.

Scandinavië

In Noorwegen kent men het Slebber Jen spel. De spelregels hiervan zijn identiek aan die van het Slabberjanspel.
Gnav is een Deens spel en is daar al in de 18e eeuw bekend. Gnav lijkt erg veel op Slebber Jen. De speelwijze van Gnav (dat ‘ruilspel’ betekent) is vrijwel gelijk aan Slabberjan.

In plaats van Jan Rit kent het spel de ‘uil’ en daaropvolgend de ‘pot’. Vervolgens komen de cijfers 0 tot en met 12. De Matadoren van dit spel bestaan (van hoog naar laag dus) uit een koekoek, een dragonder of een ruiter te paard (Kap-af), een kat, (kiss) een paard en een huis.

Het Zweedse Kille is een ander, aan het Slabberjan verwant kaartspel. Hierbij komen drie lage en zes hoge stukken voor. Dit spel doet het meest denken aan hartenjagen met Slabberjanstukken. Doel is namelijk om zo min mogelijk punten te scoren.

Duitsland, Beieren en Oostenrijk

Het Cambiospel is vanuit Italië in Duitsland terechtgekomen. Hier kent men het als Vogelspiel. Het heeft veel overeenkomsten met Slabberjan zoals wij dat kennen.
Uit Beieren en Oostenrijk is het Hexenspiel bekend. Dit wijkt echter flink af van het Slabberjanspel. Alleen de vijf hoogste Matadoren, de cijfers en de nar zijn vergelijkbaar.

Zeeuws?

Is Slabberjan nu typisch Zeeuws? Meerdere spelen in Europa hebben overeenkomsten met Slabberjan. Van enkele daarvan is bewezen dat ze reeds eeuwen geleden werden gespeeld. Met name het Italiaanse Cambio is al bekend uit de 14e eeuw. Het vermoeden bestaat dat Slabberjan dus oorspronkelijk uit Italië afkomstig is. Het spel is vervolgens via Duitsland en Scandinavië bij ons terechtgekomen.

Er is echter ook een andere mogelijkheid…
Misschien is het spel in de 18e eeuw door een zeeman vanuit West-Indië meegenomen. Of ligt de oorsprong toch bij de Westkapellenaar Jan Slabber (25 juni 1743–27 juni 1812)? Een definitief antwoord op de vraag of het spel van oorsprong echt Zeeuws is kan niet worden gegeven.

De manier van spelen en de sfeer tijdens het spel zijn zeker typisch Zeeuws. En, er is altijd veel discussie over de waarde van speelstukken, over de te gebruiken uitdrukkingen en over wat wanneer aan de pot moet worden betaald.