De gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog in Zeeland eisen vele slachtoffers: militairen en burgerslachtoffers. Duizenden geallieerde en Duitse soldaten komen om in de hevige gevechten van 1940 en 1944. Met name de bombardementen en inundaties van 1944 leveren vele burgerslachtoffers. Verschillende verzetsstrijders moeten hun verzet tegen het Duitse bewind met hun leven bekopen.

Duitse verliezen

In de periode 1940-1944 komen in Zeeland totaal 2.978 Duitse soldaten om het leven. Per regio betreft het de volgende aantallen: Festung Schelde-Süd (= Midden- en West-Zeeuws-Vlaanderen) 1.137; Oost-Zeeuws-Vlaanderen 184; Festung Walcheren 947; Zuid-Beveland 579; Noord-Beveland 6; Tholen 3; en Schouwen-Duiveland: 122
(Bron: Sakkers, Hans en Hans Houterman, Atlantikwall in Zeeland en Vlaanderen. Gedurende opbouw en strijd 1942-1944 Verb. 3e druk. (Rijswijk: de Citadel, 2000) bijlage 59-62.)

Geallieerde verliezen

De schattingen naar de geallieerde verliezen in de Schelderegio in 1944 lopen nogal uiteen. Ook staat niet precies vast hoeveel slachtoffers welke operatie kost. In rapporten en publicaties over de strijd in noord West-Europa zijn dus verschillende aantallen terug te vinden.

Zo beweert bijvoorbeeld de een, majoor Simonds, dat voor wat betreft het Canadese aandeel van de bevrijding van de Scheldemonding (dus inclusief Zeeuws-Vlaanderen), er 1.418 soldaten zijn gesneuveld en er 4.949 gewond zijn geraakt.

Een ander, generaal-majoor J.L. Moulton, geeft aan dat bij de gevechten om de Schelde, tussen 1 oktober en 8 november 1944, 12.873 slachtoffers zijn gevallen.
Dit betreft het Eerste Canadese leger waarin naast Canadezen ook Poolse, Amerikaanse, Britse en andere nationaliteiten vechten.
De gezamenlijke operaties Vitality I en II (bevrijding Zuid-Beveland) en Infatuate I en II kosten aan circa 6.500 geallieerden het leven.

Sloedam

Van de Slag om de Sloedam zijn vrij exacte gegevens bekend. Daar komen tussen 31 oktober en 4 november 1944 in totaal 127 militairen om. De totale verliezen (doden en gewonden) bedragen 511 soldaten. Hieronder zijn 141 Canadese, 210 Britse en 160 Duitse militairen.
Wanneer de verliezen uit de meidagen van 1940 worden meegeteld levert dit het volgende overzicht van nationaliteiten en aantallen slachtoffers rondom de Sloedam (1940-1944):

Nationaliteit	Aantal		Nationaliteit	Aantal
Verenigde Staten	2		Frankrijk	34
Australië	1		Nederland	13
Groot-Brittannië	98		Nieuw-Zeeland	1
Canada	43		Noorwegen	2
Duitsland	211		Rusland	2
			Totaal	407

Bron: R.E. Hoebeke Slagveld Sloedam. Een beschrijving van de strijd om de Sloedam, het Sloe en de gemeenten (..) in de Tweede Wereldoorlog (Nieuw- en Sint Joosland, 2002) 584, 764.

Monumenten

Op Walcheren zijn op de kerkhoven van bijna alle dorpen en steden wel oorlogsgraven of gedenktekens te vinden. Deze herinneren aan slachtoffers onder burgers, militairen en het verzet. Naast die graven zijn er nog 44 monumenten op Walcheren. Elk jaar worden hier herdenkingsplechtigheden gehouden.

Enkele bekende monumenten zijn:

• het bevrijdingsmonument op de Groenmarkt in Middelburg naast de Statenzaal van de Provincie (bronzen beeld van de hand van Oswald Wenckebach)
  
• de ‘Shermantank’ op de zeedijk bij Westkapelle, opgericht voor de 4e Commando Brigade
  
• het ‘kruis’ in de duinen bij Groot-Valkenisse als verzetsmonument van Biggekerke.

Tastbare herinnering

Naast de monumenten zijn er nog meer tastbare herinneringen aan de oorlog. Veel bunkers zijn nog blijven staan in de duinen en weilanden op het eiland. Sommige bunkers zijn te bezichtigen. Voor wie een tocht langs de monumenten en gedenktekens wil maken zijn er inmiddels meerdere routes verschenen. Een daarvan is bijvoorbeeld het boekje ‘Memoria Walcheren 40-45.’ Zie ook de pagina Meer weten?.

Koudekerke, november 2006: vrijwilligers zijn bezig met het opknappen van een bunker (Beeldbank Zeeland, foto: J. Wolterbeek)

Musea

In Zeeland houden diverse musea de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend. Dit doen zij door het informeren en vertellen over de gebeurtenissen in die tijd aan de hand van voorwerpen, foto's en verhalen. Het zijn:

Museum Infatuate (Stichting Zeeland 1940-1945 Infatuate) (Nieuwdorp)
Museum Infatuate vertelt de oorlogsgeschiedenis van Zeeland aan de hand van foto's, documentatie, uniformen, wapens, munitie en gebruiksvoorwerpen. Speciale aandacht is er voor de militaire operaties die plaatsvinden in 1944 en leiden tot de bevrijding.

Oorlogsmuseum Gdynia (Axel)
Oorlogsmuseum Gdynia besteedt overwegend aandacht aan de strijd in Zeeuws-Vlaanderen. Gdynia is de naam die Poolse strijdkrachten in september 1944 geven aan een brug. Het aanleggen van deze brug betekent een keerpunt in de strijd ten gunste van de geallieerden.

Oorlogsmuseum Switchback (Oostburg)
Oorlogsmuseum over oorlogsjaren en bevrijding van West-Zeeuws-Vlaanderen, vernoemd naar de codenaam van de Canadese militaire operatie in 1944: "Operatie Switch Back".

Polderhuis Westkapelle, Dijk- en Oorlogsmuseum (Westkapelle)
Museum over het verleden van Westkapelle en haar bewoners. Het besteedt ruimschoots aandacht aan de Tweede Wereldoorlog, een belangrijk breekpunt in deze geschiedenis: bombardementen op dijken in Walcheren, inundatie, dichten van dijken en wederopbouw.

Stichting Wings to Victory (Krabbendijke)
De stichting Wings to Victory beheert op vliegveld Midden Zeeland in Arnemuiden het 'Airwar museum Wings to Victory': het museum ter herinnering aan de vliegeniers van de Tweede Wereldoorlog.

Stichting Bunkerbehoud (Middelburg)
De stichting heeft meerdere bunkers in beheer. In Zoutelande en Vlissingen zijn op regelmatige tijden bunkermusea geopend. Overige bunkers kunnen op eigen gelegenheid worden bezocht door het volgen van verschillende bunkerroutes. Folders zijn bij de museumbunkers en bij verschillende VVV's verkrijgbaar.