Niet iedereen keurt de slavernij goed. Met name verschillende dominees uiten hun kritiek op de slavenhandel. In de 18e eeuw groeit de weerstand tegen slavernij ook bij andere Europeanen. Nederland verbiedt de slavenhandel in 1814. De slavernij zelf wordt pas in 1863 afgeschaft.

Bezwaren tegen slavenhandel

De handel in Afrikaanse slaven is zeer winstgevend en vele Zeeuwen verdienen hieraan hun brood. Toch is niet iedereen het met de gang van zaken eens. Sommige geestelijken veroordelen met name de handel in Afrikanen die tot het Christendom zijn bekeerd. Tegen de handel in “heidenen” zijn de bezwaren veel minder uitgesproken. Wel worden er dan ook wel bepaalde voorwaarden aan de handel gesteld.
Zo vindt de Zierikzeesche dominee Udemans dat deze handel alleen mag plaatsvinden als

• slaven in een “rechtvaardige” oorlog gevangen genomen zijn, of als
  
• zij door hun eigen ouders verkocht worden.

Eén van de weinigen die principieel tegen alle slavenhandel gekant is, is dominee Smytegelt uit Middelburg. Hij bestempelt het “stelen van eenen mensch” als “grove diverije”.

Groeiend verzet

In de 18e eeuw ontstaat bij steeds meer Europeanen kritiek op de manier waarop de samenleving dan in elkaar zit. Met name personen met een hogere algemene ontwikkeling uiten daarover hun twijfels. Zij hebben een romantisch beeld van Afrikanen en zien ze als “edele wilden” met een primitieve, ongekunstelde levenswijze. Mede als gevolg hiervan worden de bezwaren tegen de slavenhandel sterker.

Verbod op de slavenhandel

In Groot-Brittannië neemt het verzet tegen slavernij en slavenhandel eind 18e eeuw sterk toe. Zo sterk zelfs dat de abolitionisten (afschaffers) erin slagen de handel in 1807 voor alle Britse onderdanen te verbieden. Groot-Brittannië is daarmee het eerste land om dit te doen. Ook in de Verenigde Staten wordt nog in hetzelfde jaar de slavenhandel afgeschaft. Nederland doet dat pas in 1814. Daarmee is overigens de slavernij op zich feitelijk nog niet afgeschaft.

Afschaffing slavernij

De slavernij zelf wordt door veel landen nog lang na de afschaffing van de handel in slaven in stand gehouden. Door maar steeds groeiende en aanhoudende protesten is het dan uiteindelijk toch zover. Afschaffing van slavernij vindt plaats in
Denemarken - 1803
Engeland - 1834
Frankrijk - 1848
Nederland - 1863
Verenigde Staten - 1865
Portugal - 1869
Spanje - 1886
Brazilië - 1888

Keti Koti

De Nederlandse afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 wordt ‘Keti Koti’ genoemd. Dit staat voor ‘Het verbreken van de ketenen’. Deze dag wordt in Suriname nog steeds gevierd, evenals 10 oktober. Op 10 oktober 1760 heeft de Nederlandse gemeenschap vrede gesloten met de Marrons (weggelopen slaven). Op de Antillen wordt op 17 augustus de ‘Lucha di dia di Libertat’ gevierd als herinnering aan de grote slavenopstand op Curaçao in 1795.

Slavernijmonument

In 2002 is ter herdenking van de afschaffing van de slavernij het Nationale Slavernijmonument in Amsterdam onthuld. Sinds dat moment wordt ook in Nederland jaarlijks op 1 juli de afschaffing van de slavernij officieel herdacht.

In Middelburg op de Balans staat sinds 1 juli 2005 een Zeeuws slavernijmonument, vervaardigd door de Zierikzeese kunstenares Hedi Bogaers. Op de pagina Herdenking vindt u meer informatie over deze en andere activiteiten ter herdenking van het einde van de slavernij.