Kralen

De West-Indische Compagnie (WIC) en de Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC) nemen onder meer kralen mee als ruilgoederen. Deze kralen zijn gemaakt van bont gekleurd glas en hebben verschillende vormen. Ze kunnen zowel rond als langgerekt zijn.

Glasproductie

De Europese glasproductie komt pas in de late Middeleeuwen goed op gang. Bekend zijn met name de glasblazerijen in Venetië. De Venetiaanse glasmakers maken drinkglazen van het soort ‘cristallo’. Dit glas is zo helder als kristal. Afwijkende kleuren glas ontstaan door toevoeging van metaaloxiden tijdens het fabricageproces. Zo ontstaat:
  • donkergroen glas door toevoeging van koperoxide
  • kobaltblauw glas door toevoeging van kobaltoxide
  • melkwit glas door toevoeging van tinoxide.

Nederland

Italiaanse glasblazers vestigen zich rond het begin van de 16e eeuw in de Zuidelijke Nederlanden. Zij leveren een grote bijdrage aan het ontstaan van de Nederlandse glasfabricage. Ook Boheemse glasblazers komen naar de Nederlanden. De Bohemen maken prachtig rood en geel getint glas dat veel navolging vindt.
Kralen uit de Middelburgse bodem
Kralen met een langgerekte vorm worden als lange buisjes gegoten en vervolgens in stukjes gehakt. De hier afgebeelde kralen zijn gevonden bij een opgraving aan de Bogardstraat in Middelburg.

Verbetering techniek

Tot het begin van de 17e eeuw maakt men glas in een potoven met een stenen vloer. Daarna gebruikt men tot in de 19e eeuw een roosteroven. Deze oven maakt het mogelijk een hogere temperatuur te bereiken. Het stookproces wordt daarmee aanzienlijk verbeterd. Dat betekent ook een verandering in de samenstelling van de grondstoffen die worden gebruikt om glas te maken.

Glasblazerij in Middelburg

In Middelburg is er al vanaf 1581 een glasoven aan de Blauwedijk. Het is de eerste van de Noordelijke Nederlanden. De glasmeester heet Govaert van der Haeghen.
In 1724 wordt een glasblazerij ingericht in het voormalige pesthuis in het Bagijnhof. Gedurende de 18e eeuw breidt deze glasfabriek zich gestaag uit:
- er komt een breekmolen in een loods
- er worden nieuwe ovens gebouwd
- drie Cellebroedershuisjes worden in gebruik genomen, en
- een oven wordt onderkelderd.
In 1760 wordt de fabriek echter stilgelegd. Drie jaar later onderneemt men pogingen de glasblazerij opnieuw leven in te blazen. Het is echter niet bekend of dat ook gelukt is. In deze tijd zijn er inmiddels ook glasblazerijen in Veere en Vlissingen.

Gekleurde kralen

In de Middelburgse glasblazerij wordt voornamelijk zogenaamd Duits en Boheems glas gemaakt. Naast gebruiksglas en sierglas worden in de glasovens ook glazen kralen gemaakt. Vaak hebben deze gekleurde kralen een langgerekte vorm. Ze worden als lange buizen gegoten en daarna in kleine stukjes gehakt. Ook ronde kralen komen voor. Deze glazen kralen worden onder meer gebruikt als ruilmiddel in Afrika. Overigens zijn de kralen wel aan mode onderhevig. Kralen die uit de mode zijn kunnen niet geruild worden en blijven dus in de pakhuizen van de handelscompagnieën liggen. Op de plaatsen waar glasovens hebben gestaan kun je soms nog glazen kralen in de bodem aantreffen.

Hand met gevonden kralen


Creative Commons Licentie