Functie en gebruik

Het stadhuis is allereerst gebouwd voor het stadsbestuur van Middelburg. Ook de handel in vlees en lakenstof vindt er onderdak. Vanaf 2004 is de Roosevelt Academy de voornaamste gebruiker.

Stadsbestuur, Vleeshal, Lakenhal, Vierschaar

Het zijn (vanzelfsprekend) in eerste instantie het stadsbestuur en de gemeentelijke ambtenaren die het stadhuis gebruiken. In het verleden zijn echter economie en stadsbestuur nauw met elkaar verbonden. De toenemende vraag naar vlees en handel in wol moeten in banen geleid worden. Vandaar dat een Vleeshal met daarboven een Lakenhal aan het stadhuis zijn gebouwd. Tot 1900 is de Vleeshal ook als zodanig in gebruik.
Op de begane grond van het gebouw bevindt zich ook de Vierschaar. Dit is de plek waar recht wordt gesproken.

Ketting aan de Lange Noordstraat
In vroeger dagen, wanneer het gemeentebestuur vergadert, sluit men de Lange Noordstraat met een ketting af. Zo kunnen de vroede vaderen in hun beraadslagingen niet door het geluid van wagenwielen en ratelende karren gestoord worden, maar in alle rust vergaderen.

Terechtstelling

De oude rechtzaal 'De Vierschaar' in het stadhuis, circa 1935 (Beeldbank Zeeland)
De oude rechtzaal 'De Vierschaar' in het stadhuis, circa 1935 (Beeldbank Zeeland)
De stad Middelburg bezit het zogenaamde halsrecht. Dit betekent dat de doodstraf uitgesproken mag worden.

Terechtstellingen vinden plaats op het marktplein voor het stadhuis. Tot en met 1838 worden daar personen in het openbaar terechtgesteld. De laatste vrouw die er ter dood wordt gebracht is de moordenares Sara Janse Geldhof in het jaar 1838.

 


Het schoentje en het procesdossier van Sara Janse Geldhof worden bewaard in het Zeeuws Archief. Lees ook het verhaal "Een moordenares, een schoentje en de stadsschuur", in: Jan J.B. Kuipers en Peter Sijnke Die Stadts Nyeuwe Schuere (Middelburg 2003)

Jammerlijk

Na 1900 brengt men in de voormalige Vleeshal het gemeentelijk oud-archief onder. Op 17 mei verbrandt dit jammerlijk. Ook de stedelijke oudheidskamer, een stedelijk museum met bijzondere voorwerpen als schilderijen (waaronder schuttersstukken), middeleeuwse muziekinstrumenten en veel meer, gaan dan geheel verloren.

Niet alleen oorlogshandelingen zorgen echter voor verlies of verdwijnen van oude delen van het complex. Zo is het zogenaamde adelaarshuisje al heel lang verwenen. Dit uit het einde van de 16e eeuw daterende gebouwtje herbergt één of meer levende arenden als verzinnebeelding van het Middelburgse wapen. Het huisje op de hoek van het stadhuis, naast de Vleeshal, is in 1858 afgebroken. De laatste Middelburgse arend is opgezet en bevindt zich in de collectie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen.

 

De Trouwzaal, ca 1972 (Beeldbank Zeeland)
De Trouwzaal, ca 1972, met het 17e eeuwse wandtapijt (Beeldbank Zeeland, foto: W. Riemens)

Gedaanteverwisseling

Interieur van de Burgerzaal, circa 1968 (Beeldbank Zeeland, foto: A. van Wyngen)
Interieur van de Burgerzaal, circa 1968 (Beeldbank Zeeland, foto: A. van Wyngen)
Bij de herbouw na 1940 ondergaat het interieur een gedaanteverwisseling. Wel richt men het in oude stijl in met antieke meubelen, schilderijen en wandtapijten. Het zogenaamde gotische gedeelte van het stadhuis bestaat nu uit:
  • voorhal
  • Trouwzaal
  • trappenhuis
  • voormalige Raadszaal
  • voormalige B& W Kamer
  • Burgerzaal
De aanbouw aan de Lange Noordstraat en de Helm (het pleintje achter het stadhuis) is naoorlogs en modern ingericht.

 


Bijzondere objecten

Klik hier voor enkele bijzondere objecten uit de stadhuiscollectie Middelburg: houten model en 17e eeuwse wandtapijt


Links: het interieur van de Burgerzaal, ca 1968 (Beeldbank Zeeland, foto: A. van Wyngen)

Verhuizing

Ook na de herbouw van het stadhuis is het nog steeds de zetel van het gemeentelijk bestuur. Op den duur voldoet het gebouw echter niet meer voor bestuur en ambtenarenapparaat. De kamers en zalen in het gebouw zijn niet praktisch in het gebruik als kantoorruimte. Ook is het te klein om alle medewerkers te kunnen huisvesten. Verschillende afdelingen zijn verspreid over de stad in diverse gebouwen gehuisvest. Vandaar dat de gemeente Middelburg in juni 2004 een nieuw stadskantoor aan het Kanaal door Walcheren in gebruik neemt.

Malle Betje

De Abdijtoren wordt in Middelburg Lange Jan genoemd. En in de volksmond heet de stadhuistoren wel Malle of Gekke Betje. Dat komt omdat het uurwerk van de Lange Jan altijd als eerste slaat en dat van Malle Betje er achteraan huppelt.

Nieuw gebruik

Bordje van de Roosevelt Academy
Bordje van de Roosevelt Academy
Sinds 2004 is het stadhuiscomplex in gebruik bij de Roosevelt Academy. Dit is een universitaire bacheloropleiding naar Amerikaans model. Vanaf begin 2007 is ook het gotische deel in beheer bij de Roosevelt Academy. In dit deel van het gebouw vinden regelmatig bijeenkomsten en vergaderingen plaats. Ook huwelijken worden er nog steeds voltrokken.
De Stichting Beeldende Kunst Middelburg gebruikt de naastgelegen Vleeshal als expositieruimte.
In het zomerseizoen zijn er rondleidingen in het gotische deel van het stadhuis. Dit alles maakt het mogelijk voor belangstellenden een groot deel van dit historische gebouw te bezoeken en te bewonderen.
Malle Betje (rechts) en Lange Jan steken uit boven Middelburgse daken
Malle Betje (rechts) en Lange Jan steken uit boven Middelburgse daken.


Creative Commons Licentie