Tot 1940 vinden diverse verbouwingen en restauraties plaats. Vrijwel volledige verwoesting op 17 mei 1940 is aanleiding om het stadhuis te herbouwen. Zodoende blijft de plek behouden voor het stadsbestuur.

Pierre Cuypers

Een monument is nooit af. Voortdurend moet er aan gerestaureerd en verbouwd worden. Dat geldt ook voor het Middelburgse stadhuis. De beelden in de voorgevel zijn allang de originelen niet meer. In de 18e, 19e en 20e eeuw zijn ze vervangen.
Een langdurige restauratieperiode begint in 1884 met een reparatie aan de stadhuistoren. Deze grootscheepse restauratie staat onder leiding van de bekende architect Pierre Cuypers. Dit is de bouwmeester van onder andere het Rijksmuseum en het Centraal Station te Amsterdam.

Verfraaiing

Het stadhuis wordt bij deze restauratie op diverse manieren verfraaid. Zo komt er een sierrand aan de voorzijde van de dakopbouw. Ook plaatst men in een lege nis boven de Vleeshal in 1910 een beeld van koningin Wilhelmina met prinses Juliana op de arm. Dit kan tot verwarring leiden. Sommigen menen immers daardoor dat het stadhuis een (rooms-katholieke) kerk is en dat het hier gaat om een beeld van Maria met het kindje Jezus.

Oorlog

Op 10 mei 1940 vallen de Duitsers ons land binnen. Na een korte maar hevige strijd geeft Nederland zich op 14 mei 1940 over aan de Duitsers. Met uitzondering van Zeeland.
De provincie moet op last van de uitgeweken regering doorvechten, aangezien Franse troepen ons vanuit het zuiden te hulp komen. Middelburg komt dus in de vuurlinie te liggen.
Veel mensen weten niet dat drie dagen na Rotterdam (14 mei) het oorlogsgeweld ook de Zeeuwse hoofdstad treft.

17 mei 1940

Een combinatie van beschietingen en een luchtbombardement door de Duitsers verwoest op 17 mei 1940 een groot deel van het historische hart van Middelburg. Zo’n 600 historische panden worden verwoest. 22 Mensen komen om het leven. Dat er niet meer slachtoffers vallen komt omdat veel inwoners tijdig de stad kunnen verlaten.

Op 17 mei 1940 gaat ook al het voorgaande werk aan het stadhuis teniet. Slechts de geblakerde muren staan nadien nog overeind. De torenspits, de daken en het tongewelf van de lakenhal, de aanbouw aan de Lange Noordstraat en het gehele interieur (waaronder de stedelijke oudheidskamer en het archief) gaan geheel verloren...

Herbouw

Toch wordt al spoedig met de wederopbouw begonnen. Men besluit het oude stadhuis niet te reconstrueren, maar de gotische gevels te herstellen en een nieuwbouwgedeelte in aangepaste stijl toe te voegen. Bij de restauratie en herbouw zijn met name de architecten H. van Heeswijk uit Den Haag en na diens overlijden M.J.J. van Beveren uit Middelburg (voor het exterieur) betrokken. Met het interieur in gotische stijl en de nieuwe dienstgebouwen aan de achterzijde houdt architect ir. A. van der Steur zich bezig. Ook talrijke steen- en beeldhouwers, zoals Philip ten Klooster uit Veere, werken aan het herstel van het stadhuis.

Heropening

Op 18 augustus 1950 kan het gebouw met een feestelijke bijeenkomst in de Burgerzaal weer in gebruik worden genomen. Koningin Juliana verricht op die dag de opening.
Het herstel van de buitenzijde vergt echter veel langer. De Middelburgse beeldhouwer Peter de Jong werkt, met tussenpozen, van 1947 tot zijn dood in 1990 aan met name de voorgevel van het stadhuis. De laatste jaren assisteert beeldhouwster Hansje den Hollander hem daarbij.

Verkiezing

Het stadhuis van Middelburg ondergaat in de loop der eeuwen vele veranderingen. Er wordt aan gebouwd en verbouwd. Het gaat bijna volledig verloren in 1940. Toch staat het na een periode van herstel opnieuw als markant bouwwerk midden in de stad.
Dat vele mensen het een bijzonder gebouw vinden blijkt met name in 2007. In dit jaar organiseert het dagblad Trouw een verkiezing van het mooiste gebouw van Nederland. Het stadhuis van Middelburg behaalt de tweede plaats. Dat zegt veel over de bekendheid en schoonheid van dit monumentale bouwwerk.