Geleidelijk aan zijn de Zeeuwse streekdrachten grotendeels voor het oog verdwenen. Maatschappelijke veranderingen, periodes van armoede en ook praktische overwegingen zorgen dat de goedkopere burgermode het wint van de streekdracht.

Ritme

In gebieden waar de streekdrachten zich altijd dicht tegen de burgermode hebben ontwikkeld, verdwijnt de streekdracht het eerst. Het ritme is overal hetzelfde: eerst de mannen, dan de kinderen en als laatste de vrouwen. Mannen op Schouwen-Duiveland, Tholen, Noord-Beveland, in het westen en in het oosten van Zeeuws-Vlaanderen leggen de streekdracht als eerste af. Zij dragen in de tweede helft van de 19e eeuw al burgerkostuums.

Afname

Begin jaren dertig van de 20e eeuw is de Hulster dracht helemaal verdwenen. In de jaren zestig volgen de vrouwendrachten op Noord-Beveland, Tholen en Sint Philipsland. Rond 1975 verdwijnen de Cadzandse dracht en de streekdracht op Schouwen-Duiveland. De streekdrachten in het Land van Axel, Zuid-Beveland, Walcheren, Arnemuiden en Nieuw- en Sint-Joosland worden daarna nog door oudere vrouwen en mannen in ere gehouden. Hun aantal vermindert echter snel. In de jaren tachtig verdwijnt op Zuid-Beveland de mannendracht en in 2003 overlijdt de laatste mannelijke drager van de Walcherse dracht (zie foto rechts).

Veranderingen in plattelandssamenleving

Streekdrachten verdwijnen als gevolg van de maatschappelijke veranderingen op het platteland. Het gesloten karakter van de dorpsgemeenschappen wordt doorbroken. Daardoor verdwijnt het sociaal-ethische patroon dat in de dorpen heerst. Wat goed is, wat mooi is en wat nou eenmaal zo hoort, is niet langer vanzelfsprekend.

De invloed van de boeren op de plaatselijke gemeenschap kalft af. Juist de rijke boeren hebben altijd de boventoon gevoerd. Op hen zijn de sociale codes in de dorpen geënt.

Ook de groei van een aan het toerisme gerelateerde middenstand breekt in sommige dorpen de sociale structuur open.

De sociale en esthetische waarden die het groepsgebeuren in de dorpen reguleren, raken hun geldingskracht kwijt. In zulke dorpen verliezen de streekdrachten hun waarde in het sociale verkeer. Het verdwijnen van streekdracht is dan onafwendbaar.

Crisis en armoede

In de crisisjaren dertig en tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn streekdrachten bovendien te duur. In die tijd is het zeker voor gezinnen van kleine boeren of arbeiders een grote financiële opgave om alle dochters in te spannen voor de dracht.
Veel katholieke meisjes op Zuid-Beveland gaan dan ook uit dracht op het moment dat zij hun eerste communie doen. Dat is altijd het moment geweest waarop meisjes het volwassen kostuum aankrijgen. Een dergelijke kapitale uitgave kan men in grote gezinnen nu niet meer opbrengen. De opkomst van de goedkope confectiekleding in de 20e eeuw vergemakkelijkt deze stap. Overigens is streekdracht op de lange duur goedkoper dan confectiekleding. Eenmaal aangeschaft gaat deze kleding namelijk lang mee.

Onhandig en bewerkelijk

Het dagelijks leven in de moderne samenleving is steeds minder op streekdrachten ingesteld. Zo zijn streekdrachten bijvoorbeeld onhandig in het verkeer, dat op het platteland in de jaren vijftig en zestig van de 20e eeuw sterk toeneemt.

Buitenwereld

Terwijl de streekdrachten op het platteland verdwijnen, krijgt de buitenwereld er steeds meer belangstelling voor. Al in de tweede helft van de 19e eeuw bloeit de interesse op voor alles wat met het platteland te maken heeft. Men is van mening dat de kleding van de plattelandsbevolking een overblijfsel is van hetgeen plattelanders al eeuwenlang dragen.

De nostalgische blik op de streekdrachten heeft twee tegenstrijdige gevolgen. Aan de ene kant worden streekdrachten met een romantische blik opgehemeld. Het 'Zeeuws' kostuum, dat natuurlijk niet bestaat, wordt een promotiemiddel voor Zeeland en Nederland. Tegelijkertijd wordt de boerenbevolking beschouwd als achterlijk en vermakelijk, omdat hun kleding meer en meer is gaan afwijken van hetgeen modern en gangbaar is. Zo’n stigmatiserende benadering kan een extra reden zijn om de dracht vaarwel te zeggen.

Nieuw leven

Alle belangstelling van de buitenwereld heeft evenwel een belangrijk gevolg gehad. Volkskundigen zijn in de tweede helft van de 19e eeuw begonnen met het verzamelen van afgedankte kledingstukken, sieraden en accessoires. Ze leggen daarmee de basis voor museale collecties. De Zeeuwse streekdrachten zijn nu cultuurhistorisch erfgoed geworden. In musea en streekdrachtorganisaties zijn ze een nieuw leven begonnen.