Aan kruisende hoofdwegen

Op het eerste gezicht is er in het huidige Aardenburg niet veel dat aan het Romeinse verleden herinnert. Door de vele graafwerkzaamheden en verbouwingen in de loop der eeuwen is het stratenpatroon flink gewijzigd.

Tussen 175 en 180 na Chr. werd begonnen met de bouw van een castellum te Aardenburg. Dit gebeurde onder het bestuur van Didius Julianus, gouverneur van de Romeinse provincie Gallia Belgica. De sterkte lag een eind van de toenmalige kust verwijderd op een dekzandrug, een natuurlijke hoogte. Hier was men veilig tegen stormvloeden en verzekerd van goed drinkwater.

In die tijd bestond de kust van Zeeuws-Vlaanderen uit een lage duinenrij. De rug waarop Aardenburg lag vormde de scheiding tussen zandgrond en veen. De plaats was strategisch gezien bijzonder gunstig gekozen. Op dit punt kruisten een weg richting Brugge en een waterloop elkaar. De waterloop, mogelijk de Rodana, stond in verbinding met de zee. Voor het achterland was deze waterloop belangrijk als aan- en afvoerroute.

Overblijfselen

Bij opgravingen aan de Burchtstraat in Aardenburg werden overblijfselen van een Romeinse vesting gevonden. Ook op andere plaatsen in Aardenburg heeft men Romeinse resten in de bodem aangetroffen. Een gedeelte daarvan is opgemetseld en nog duidelijk te zien. Op het schoolplein van de Vorsterman van Oyenschool heeft men het verleden op een andere manier zichtbaar gemaakt. Met behulp van gekleurde tegels in het plaveisel worden een ronde vestingtoren met een doorsnede van circa acht meter en een aansluitende vestingmuur van het castellum aangeduid.

Natuursteen

Bij de aanleg van het castellum werd gebouwd in kalksteen en tufsteen. Deze komen respectievelijk uit de omgeving van Doornik en uit het Eifelgebergte. De brokken natuursteen uit Doornik zullen per schip via de Schelde zijn vervoerd. De Duitse tufsteen zal via Moezel, Rijn, Schelde en Honte zijn getransporteerd. Voor de bouw van de totale vesting is ongeveer 40.000 kubieke meter natuursteen aangevoerd.

Vorm en afmeting

Aardenburg was in de beginperiode een zuiver militaire nederzetting, aangelegd ter verdediging van de kust. In de loop van de 3e eeuw heeft de nederzetting een meer burgerlijk karakter gekregen. Dit bleek uit de opgegraven resten van een Romeins tempeltje. De vesting had de vorm van een rechthoek met een afmeting van 150 bij 240 meter. Vermoedelijk bestond de bezetting uit 200 à 300 manschappen. De muren die versterkt waren met muurtorens zijn waarschijnlijk vier à vijf meter hoog geweest. De vier poorten die toegang gaven tot de vesting waren versterkt met twee ronde torens.

In het castellum

Rondom het castellum lag een zes meter brede gracht. Het binnenterrein had twee elkaar loodrecht kruisende hoofdwegen die uitkwamen op de poorten. Het kamp werd hierdoor verdeeld in vier even grote blokken. Deze waren op hun beurt weer in kleinere blokken opgesplitst. Aan de binnenzijde van de vestingwal liep een brede weg, het intervallum, waar de soldaten zich bij een aanval moesten verzamelen. Midden in het kamp bevonden zich

• het altaar
  
• het hoofdkwartier van de bevelhebber, en
  
• het forum

Dit laatste was een open plaats om de soldaten toe te spreken.
In het kamp bevonden zicht ook gebouwen met andere functies, namelijk een hospitaal, een badhuis (zie ook video's hieronder), werkplaatsen, paardenstallen en magazijnen.