Hugenoten

Edict van Nantes

De Nederlands Hervormde kerk van Cadzand
De Nederlands Hervormde kerk van Cadzand
Hugenoten (Franse protestanten) komen vanaf 1617 vanuit Rijssel (Lille) naar Groede. Daar wordt in 1622 een Waalse kerk gesticht. Hugenoten uit Calais en omgeving vestigen zich tussen 1635 en 1640 in Sint Anna ter Muiden. Pas in 1685 ontstaat een massale vlucht van Hugenoten naar de Republiek.

In het jaar 1685 wordt namelijk het Edict van Nantes door Lodewijk XIV opgeheven. Dat Edict garandeerde de protestanten vrijheid van religie. Door de opheffing wordt hun positie onhoudbaar. Ze worden uit openbare ambten ontslagen, ambachtslieden worden uit gilden verstoten, protestantse scholen worden opgeheven of aan katholieken gegeven. Ook moeten de Hugenoten zware belastingen gaan betalen. Pas rond 1770 komt deze immigratie volledig tot stilstand.






Links:
De Nederlands Hervormde kerk van Cadzand, gebouwd tussen 1250 en 1325. Deze kerk doet van 1686 tot 1791 dienst voor de Waalse Gemeente van de Hugenootse vluchtelingen. Prentbriefkaart (Beeldbank Zeeland)

Invloed van taal

De Hugenoten die in de 17e eeuw naar Zeeland trekken zijn afkomstig uit alle mogelijke delen van Frankrijk. De taal die zij spreken is bijna nooit het standaard Frans.
Uitsnede van de pagina uit het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten (red. H.C.M. Ghijsen)(Den Haag: Van Goor, 1974)
Uitsnede van de pagina uit het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten (red. H.C.M. Ghijsen)(Den Haag: Van Goor, 1974)
Zij spreken onderling altijd de taal van de streek. De Hugenoten zullen daarom snel communiceren in het standaard Frans of met streekgenoten in Zeeuws dialect. Een groot deel van Noord-Frankrijk hoort namelijk tot dezelfde taalgroep als die van het Zeeuws. Ook wordt veel in de Rijsselse variant van het Picardisch gesproken.

Omdat de Hugenoten over een periode van 150 jaar naar Zeeland blijven komen is hun invloed op het dialect groot. Het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten kent haast geen pagina zonder Franse leenwoorden.
Bijvoorbeeld 'astrant' dat komt van het Franse woord 'astreindre', hetgeen brutaal of dwingend betekent. Een ander woord is 'hornet' voor 'gorrinet', waarmee we garnaal aanduiden.
Omslag Woordenboek der Zeeuwse dialecten
Woordenboek der Zeeuwse dialecten (red. H.C.M. Ghijsen)(Den Haag: Van Goor, 1974)

Familienamen

Waalse kerk in Middelburg, 1696
Waalse kerk in Middelburg, 1696
Door de vele Hugenoten in de provincie is Frans lange tijd een omgangstaal geweest. Pas na de Franse tijd, in de 19e eeuw, wordt dit steeds minder. Een hedendaags overblijfsel van de Hugenoten in Zeeland is de Waalse kerk in Middelburg (zie rechts).

Afstammelingen van Hugenoten in Zeeland zijn vaak te herkennen aan hun familienaam. Hieronder staat een lijst met voorbeelden van deze familienamen.



Links:
De Waalse kerk in Middelburg. Kopergravure in de 'Nieuwe Cronijk van Zeeland' van Mattheus Smallegange uit 1696.
Albert Mazure
Baljé Mesu
Becu Midavaine
Behage Moggré
Benteyn Mullié
Bommeljé Neuféglise
Brevet Oreel
Cappon Passenier
Cevaal Poissonnier
Claerbout Porrey
Le Clercq Provoost
Corré Risseeuw
Du Bois Schoonaard
Dusarduijn Sohier
Ghesquière (verbasterd tot Geschiere op Walcheren)  Suwijn
Hennequin Tack
De Hullu Tavenier
Lefeber Triou
Luteijn Wattez
Waalse kerk in Middelburg op foto uit 1930 (Beeldbank Zeeland)
De Waalse kerk in Middelburg, een overblijfsel van de komst van de Hugenoten naar de provincie, wordt verwoest in 1944. Foto uit 1930 (Beeldbank Zeeland)

<< Zuid-Nederlanders en Fransen boven Salzburgers >>

Creative Commons Licentie