Salzburgers
Een groep van ongeveer 800 Salzburgers vestigt zich in 1733 in het Vrije van Sluis, waar ze veelal boerenbedrijven gaan runnen. Foto van dit landschap uit 1954 (Beeldbank Zeeland).
Religieuze vervolging
Het beleid van de aartsbisschoppen van de Oostenrijkse stad Salzburg is vanaf het begin van de 16e eeuw gericht op het weren van de protestantse godsdienst en het zuiver katholiek houden van het bisdom. De protestanten worden vervolgd, met name na 1732. Meer dan 20.000 inwoners emigreren naar Pruisen, de Republiek, en Noord-Amerika.In de 18e eeuw komen twee groepen Salzburgse vluchtelingen naar Zeeland. De eerste in 1732, wanneer 59 om het geloof verdreven lutherse protestanten op Walcheren komen wonen. De tweede in 1733 wanneer ongeveer 800 lutheranen naar het Vrije van Sluis emigreren.
C.J. de Kruijter schreef een lijvig werk over de Salzburgse vluchtelingen in Zeeland. Hierover gaf hij vaak ook lezingen, zoals in 1995 voor het Zeeuws Genootschap. Affiche, 27 april 1995 (Beeldbank Zeeland) Boerenknechten
Het werven van de vluchtelingen gebeurt door Johannes Nicolaus Treijtel en diaken Johan Hendrik Röscher van de lutherse gemeente in Middelburg. Dezen proberen 350 tot 400 emigranten te interesseren voor vestiging op Walcheren. Ze moeten het daarbij vooral hebben van ongehuwde boerenknechten. De nieuwkomers worden een jaar lang opgenomen bij aanzienlijke burgers van de steden. Na ongeveer 30 jaar is deze groep aangepast.Gastarbeiders
De Lutherse kerk in Groede, plaats van samenkomst voor de Salzburgse vluchtelingen. Foto uit 1999 (Beeldbank Zeeland, foto: G. Middendorp)
De Staten-Generaal wordt gevraagd om de Salzburgers voor tien jaar kwijtschelding van accijns te geven. De Staten-Generaal gaan hiermee echter niet akkoord. De West-Zeeuws-Vlaamse gemeenten zijn zelf niet draagkrachtig genoeg. Deze extra ondersteuning kan dus niet worden geboden.
Affiche bij een tentoonstelling over 250 jaar lutherse gemeenten in Zeeland, 15 september 1992 (Beeldbank Zeeland) Ambachtslieden
Problemen ontstaan met name als er geen controle is op de huisvesting. De Salzburgers worden in onbewoonde krotten gehuisvest, waar geen vuur gestookt kan worden of in kleine bakketen . Daarnaast zijn valse beloftes gedaan. Hierdoor denken vele Salzburgers dat ze de eerste vijf maanden gratis kunnen wonen zonder te werken. Tenslotte zijn slechts weinige Salzburgers geschikt voor de landbouw. Velen zijn ambachtslieden, waarvan er genoeg zijn in Zeeuws-Vlaanderen. Ook is er een overschot aan kinderen, ouderen en geestelijk gehandicapten, die niet productief ingezet kunnen worden.
In West-Zeeuws Vlaanderen worden veel Salzburgers gehuisvest in bakketen. Ze hebben zich hun emigratie heel anders voorgesteld (Beeldbank Zeeland, foto: J. Francke ).
