Alle thema's Ontdekken
Vergeten bombardement
Duitse opmars Bombardement Wederopbouw Meer weten? Colofon Reacties

Bombardement

Op 17 mei 1940 gaat een groot deel van het oude centrum van Middelburg in vlammen op. Is er op die dag sprake van een luchtbombardement, een beschieting of een combinatie van beide?

Links: gezicht op de puinhopen van de Abdijgebouwen, na het bombardement van 17 mei 1940 (Zeeland in Beeld, ZA / Gemeente Middelburg /HTAM)

Omslag boek J.J. van der Weel 'Opeens was alles anders ...' (2004) Omslag boek J.J. van der Weel 'Opeens was alles anders ...' (2004) 
Gezicht op puinhopen van Abdijcomplex, mei 1940 (Zeeland in Beeld)
 

Terreurbombardement

J.J. van der Weel meent in zijn boek Opeens was alles anders. Oorlogsjaren in Middelburg 1940-1944 (pagina 167) op juridische gronden dat het om een terreurbombardement gaat:
Mijn conclusie kan geen andere zijn dan dat het bombardement een terreurbombardement was.
M. Sanderse schrijft in zijn boekje Middelburg 1940-1945 (pagina 10):
Op 17 mei 1940 werd het vonnis over Middelburg voltrokken. ’s Middags om ongeveer 1 uur verscheen een eskader Heinkel 111-bommenwerpers boven de stad, dat een massa brand- en brisantbommen uitwierp.

Bergen puin voor het zwaar beschadigde Middelburgse stadhuis (Zeeland in Beeld) Puin aan de oostzijde van de Markt voor een zwaar beschadigd stadhuis (Zeeland in Beeld, ZA /Gemeente Middelburg / HTAM) 

Geen systematische verwoesting

Verwoeste Abdijgebouwen aan de zijde van de Balans, Middelburg (Beeldbank Zeeland) Verwoeste Abdijgebouwen aan de zijde van de Balans, Middelburg (Beeldbank Zeeland)
Deze auteurs gaan er dus van uit dat de Duitse invallers bewust de hoofdstad van de provincie hebben verwoest om het verzet te breken. Volgens de nieuwste inzichten blijkt dit echter onjuist.

In het kader van het project Het Vergeten Bombardement is langdurig onderzoek verricht naar de gebeurtenissen van mei 1940. De bevindingen hiervan zijn neergelegd in de omvangrijke studie Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement (zie ook de pagina Meer weten?).
Omslag van 'Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement' (Den Boer/De Ruiter, 2010) Omslag van het boek 'Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement', Peter Sijnke (red.) (Den Boer/De Ruiter, 2010) 
Duitse luchtfoto van het nog brandende Middelburg, 18 mei 1940 (Beeldbank Zeeland) Duitse luchtfoto van het nog brandende Middelburg, 18 mei 1940 (Beeldbank Zeeland)

Beschieting

Wat blijkt nu? Middelburg is vooral beschoten.
De Duitsers openen vanaf ongeveer 10.30 uur het vuur op de stad. Het gaat daarbij om een tactisch-militaire beschieting. Veel ooggetuigen hebben vliegtuigen gezien. Dat klopt; er zijn op de 17e mei 1940 veel vliegbewegingen van geallieerde en Duitse militaire vliegtuigen boven Walcheren.

Links: Duitse Heinkel 111 bommenwerper. Afbeelding uit H.J. Cooper (ed.), O.G. Thetford and D.A. Russell, Aircraft of the Fighting Powers Vol I, 1940.

Meer over deze Heinkel 111 (van Wikipedia)
Duitse Heinkel 111 bommenwerper (van Wikipedia) Duitse Heinkel 111 bommenwerper (van Wikipedia)
Zo bombarderen een drietal Heinkel 111 toestellen van de Luftwaffe militaire doelen op Walcheren. Daarbij zijn ook enkele bommen op Middelburg terechtgekomen. Maar bovenal is er sprake van geschutvuur. Om 10.30 uur spat de eerste granaat in de Lange Delft uiteen. Er zullen er vele volgen. Dit veroorzaakt talrijke branden in de binnenstad.
Links: gezicht vanaf de Wal richting Lange Delft, met onder meer de gevel van de afgebrande Provinciale Bibliotheek (Beeldbank Zeeland)

Stenen in wegdek van Lange Delft ter markering stoep voormalige Provinciale Bibliotheek Stenen in het wegdek van de Lange Delft (met tekst) ter markering van de plek van de entree van de voormalige Provinciale Bibliotheek 
Gezicht vanaf de Wal richting Lange Delft, met onder meer de gevel van de afgebrande Provinciale Bibliotheek (Beeldbank Zeeland) Gezicht vanaf de Wal richting Lange Delft, met onder meer de gevel van de afgebrande Provinciale Bibliotheek (Beeldbank Zeeland)

Friendly fire?

En gaat het daarbij alleen om Duitse granaten of is ook sprake van friendly fire?
Franse afzwaaiers kunnen heel gemakkelijk op Middelburg zijn terecht gekomen. Dat geldt ook voor de Franse artillerie die vanuit Zeeuws-Vlaanderen op de Sloedam heeft geschoten.
Van een bewust terreurbombardement lijkt dus geen sprake te zijn. Middelburg komt door de oorlogshandelingen in de vuurlinie te liggen.

Onderzoeksproject

Onder de noemer Het Vergeten Bombardement heeft het Zeeuws Archief in samenwerking met de gemeente Middelburg en de Adriaan van Westreenen Stichting een onderzoeksproject opgezet. Dit heeft er toe geleid dat in mei 2010, dus 70 jaar na het bombardement, een grootscheepse herdenking heeft plaatsgevonden, met
  • ooggetuigenbijeenkomsten,
  • een wetenschappelijk symposium,
  • een discussiemiddag,
  • een drietal tentoonstellingen,
  • een stadswandeling,
  • een populair-wetenschappelijke publicatie,
  • een theaterstuk,
  • een muziekuitvoering,
  • een 3D-animatie van de verloren gegane binnenstad en nog meer.
Puinruimen op de Markt in Middelburg na het bombardement, juli-september 1940 (Zeeland in Beeld, ZA / Gemeente Middelburg / HTAM) Puinruimen op de Markt in Middelburg na het bombardement, juli-september 1940 (Zeeland in Beeld, ZA / Gemeente Middelburg / HTAM)

Terugtocht

De Fransen trekken zich naar Vlissingen terug en schepen zich daar in. Op de terugtocht sneuvelt generaal Deslaurens. Ook het Nederlandse militaire en burgerlijke bestuur gaan naar de overkant. De strijd in Zeeuws-Vlaanderen wordt nog voortgezet tot 30 mei. En dan is ook het laatste stukje Nederland bezet.
Zie ook de website vergetenbombardementmiddelburg.nl.


Links: gezicht van de Wal op de ingang van de Nieuwe Kerk. Tussen het puin ligt een klok van de Abdijtoren (Zeeland in Beeld, KZGW/ZI)
Gezicht van de Wal op ingang Nieuwe Kerk, met tussen het puin een klok van de Abdijtoren (Zeeland in Beeld) Gezicht van de Wal op ingang Nieuwe Kerk, met tussen het puin een klok van de Abdijtoren (Zeeland in Beeld)

Stadsbrand

Er zijn, vanwege de evacuatie, heel weinig mensen in de stad aanwezig die kunnen helpen met bluswerkzaamheden. Het is droog weer in de meidagen van 1940. En de verschillende brandhaarden slaan over, waardoor één grote stadsbrand ontstaat, die voor een aanwakkerende wind zorgt. Er is geen redden aan: de binnenstad gaat in vlammen op…
De uitwerking is verschrikkelijk: meer dan 600 zakenpanden en woningen in het centrum van Middelburg worden volledig verwoest. Aangezien veel inwoners de stad tijdig hebben verlaten, komen "slechts" zo'n 20 personen om het leven. De verwoesting van de stad is qua maat en schaal echter zeker te vergelijken met die van Rotterdam drie dagen eerder.



Puinruimen na het bombardement (Zeeland in Beeld, ZA / Gemeente Middelburg / HTAM - Afdruk van negatief door E. Engel)
Puinruimen na het bombardement (Zeeland in Beeld) Puinruimen na het bombardement (Zeeland in Beeld)
<< Duitse opmars ^ naar boven ^ Wederopbouw >>