De Zeeuwse Canon - vensters 11-20

Op deze pagina staan de onderwerpen ofwel vensters 11 tot en met 20 van de Zeeuwse canon. Met de verwijzingen in linkermenu (of in rechtermarge), of met gewoonweg 'bladeren' bereikt u de andere pagina's met ook telkens tien onderwerpen. In totaal zijn er dus 50 onderwerpen die als het ware vensters vormen, waardoor het Zeeuwse verleden gezien kan worden.

Tussen de 11e en de 14e eeuw voeren de graven van Vlaanderen en Holland langdurig strijd over het bezit van Zeeland. De Zeeuwse edelen kiezen in deze strijd afwisselend voor één van beide partijen. Dit leidt in 1256 bijvoorbeeld tot het verraad van Wolfert van Borsele aan zijn heer graaf Willem II van Holland, en tot de slag bij Baarland in 1295, waarbij de Zeeuwse adel juist weer de zijde van de graaf van Holland kiest. Kasteel Hellenburg vlakbij Baarland wordt dan bewoond door de familie Van Renesse, die in de slag van Baarland meestrijdt tegen de Vlamingen.

Meer over graaf Willem II in het thema Rooms-Koning Willem II

Door een grote bevolkingsgroei worden er vanaf het eind van de 13e eeuw veel kerken in Zeeland gebouwd. Met de bouw hiervan krijgen ook de dorpen vorm. Die vorm varieert naar gelang de geografische ligging. In veel gevallen krijgen de dorpen een ringvorm, zoals bijvoorbeeld ’s-Heer Arendskerke. De kerktoren is gebouwd in de tweede helft van de 14e eeuw.

Lees verder over de verschillende vormen van Zeeuwse dorpen, waaronder ringdorpen, in het thema Dorpsvormen

De conservering van vis (haring) wordt mogelijk door de uitvinding van het haringkaken -al of niet rond 1380 uitgevonden door de in Biervliet woonachtige Willem Beukelszoon- waarmee Zeeland een belangrijk exportproduct krijgt.
Belangrijke vissersplaatsen zijn: Biervliet, Zierikzee, Brouwershaven en Arnemuiden. Tegelijkertijd komen ook de mossel- en kokkelvisserij opzetten en neemt de lakenindustrie een start.
Op het panorama van Walcheren dat Antoon van den Wijngaerde in 1550 vervaardigt, zijn Zeeuwse haringbuizen te zien waarop de vissers de netten binnenhalen.

Vooral op Tholen en Schouwen-Duiveland wordt vanaf eind 14e eeuw meekrap geteeld. De wortelstokken van deze plant worden in meestoven gedroogd en vermalen tot een rode kleurstof, waarmee onder andere kleding wordt gekleurd. Meekrap is lange tijd een voor Zeeland kenmerkend landbouwproduct. In de 19e eeuw verdwijnt de teelt, omdat voor de rode kleurstof een chemisch alternatief wordt ontwikkeld.

De periode van ongeveer 1500 tot 1609 is voor Zeeland de Gouden Eeuw. De visserij bloeit als nooit tevoren, de handel en nijverheid klimmen tot grote hoogte. Zeeuwse steden weten onder meer de wolstapel (Veere) en de wijnstapel (Middelburg) binnen hun stadswallen te krijgen. De val van Antwerpen in 1585 zorgt voor een grote toevloed van werk en kapitaal naar Zeeland. De Schotse Huizen worden rond 1539 door Schotse kooplieden gebouwd en aangepast.

Meer over Veere in het thema Campveerse Toren

De Westkapelse Zeedijk is een vijf kilometer lange zeewering in de duinenrij die Walcheren tegen het zeewater beschermt. De eerste grote dijkversterking stamt uit 1540. Tot op heden wordt deze zeewering regelmatig onderhouden en versterkt. Dijkonderhoud is overal in Zeeland noodzakelijk. De beeldbepalende rijen paalhoofden voorkomen het wegslibben van het strand. Tegenwoordig zijn ze in de gehele provincie cultureel erfgoed.

Zie ook de pagina Westkapelse Zeedijk in het thema Beschermend Zeeland

De eerste hagenpreek in de noordelijke Nederlanden vindt op 30 juni 1566 plaats in de duinen bij Dishoek.
De onmin over de Spaanse onderdrukking van het protestantse geloof door Alva (zo wordt onder anderen de gelovige Jan Jansz. Grendel te Goes verbrand), leidt uiteindelijk tot de Beeldenstorm in 1566. Vele Vlaamse gelovigen vluchten naar Zeeuws-Vlaanderen.
De protestantse leer wordt de dominante religie binnen de provincie.

Na de geslaagde Opstand tegen de Spaanse bezetters laten de Staten van Zeeland een serie wandtapijten maken over onder meer de zeeslag bij Reimerswaal, de bevrijding van Middelburg en het ontzet van Zierikzee (1574-1576). Vanaf 1583 zijn er inundaties in West-Zeeuws-Vlaanderen en in 1603 vindt bij Sluis de laatste grote zeeslag plaats. De serie wandtapijten wordt in 1604 voltooid.
Zeeland krijgt een bijzondere staatsinrichting met de vertegenwoordiging van zes stemhebbende steden in de Statenvergadering, aangevuld met de vertegenwoordiger van de Eerste Edele (de prins van Oranje), de instelling van een eigen hoge raad (Hof van Vlaanderen), vroedschappen met kiesheren in de lokale magistraten, een eigen Admiraliteit en een autonome Rekenkamer.

Meer over inundaties op de pagina Inundatielinie Zeeuws-Vlaanderen in het thema Vechtend Zeeland

Na 1598 wordt de bedijking en inpoldering van Noord-Beveland serieus ter hand genomen. Het eiland 'drijft' op dat moment al 65 jaar. Grote delen vallen droog en stromen weer onder water naar gelang het seizoen en de waterstand omdat beschermende dijken ontbreken.
Zeeuws-Vlaanderen wordt na de Vrede van Westfalen in 1648 van nieuwe dijken en polders voorzien. De Goese burgemeester Cornelis Soetwater legt in 1616 het dorp Borssele aan, op basis van een geometrisch patroon van wegen die in een rechthoek rond de kerk zijn gesitueerd.

Zie ook het thema Verdronken geschiedenis en de pagina Borssele: uitzonderlijk in het thema Dorpsvormen

De Zeeuwen zijn van meet af aan betrokken bij de vaart op Indië, met name door investeringen van Balthasar de Moucheron (1552-circa 1630). De Compagnie van Verre en de Veerse Compagnie worden in 1602 opgenomen in de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). In Middelburg wordt één van de zes Kamers gevestigd. Er komt een scheepswerf en er worden schepen uitgerust. De Zeeuwse kamer bezit ongeveer een kwart van alle aandelen van de VOC. Ook in de West-Indische Compagnie (1621) bezitten de Zeeuwen een aanzienlijk aandeel. Vanuit Zeeland worden diverse ontdekkingsreizen georganiseerd, zoals die van Jacob Roggeveen naar het Zuidland. De VOC wordt in 1799 opgeheven.

Lees verder over Roggeveen in het thema Jacob Roggeveen en Paaseiland

Naar de andere vensters:
1-10   /   21-30   /   31-40   /   41-50