De invasie

Walcheren is strategisch gelegen voor het beheer van de Westerschelde, de toegang tot de haven van Antwerpen. De Duitsers versterken tijdens de oorlogsjaren het eiland met zware verdedigingswerken. Voor de aanvoer van voorraden en versterkingen is de haven van Antwerpen en dus ook de Westerschelde voor de geallieerden erg belangrijk. Ze stellen een plan met verschillende operaties op voor de invasie en bevrijding van Walcheren op 1 november 1944:

• Operatie Infatuate I: een landing in Vlissingen vanuit Breskens
  
• Operatie Infatuate II: een landing in Westkapelle vanuit Oostende
  
• Operatie No name: een aanval via de Sloedam vanuit Zuid-Beveland.

Infatuate I

Op 1 november 1944 is het winderig en koud weer, maar de invasie gaat door. Om 04.45 uur begint het artilleriebombardement op Vlissingen. Een uur later volgt de eerste aanvalsgolf op de glooiing van de dijk onderaan bij de Oranjemolen.

Een tweede landingseenheid rukt oostelijk op en bezet het Scheldeterrein op het Eiland. Het veroveren van de rest van de stad lukt door de vele sluipschutters slechts straat voor straat. Op 2 november wordt er verder gevochten. Aan het eind van die dag zijn er nog twee verzetshaarden over: Hotel Britannia en het Havengebied. Op 3 november bestormen de Schotten van het 7/9e bataljon Royal Scots het hotel. In een kelderbunker vinden ze de Duitse Vestingkommandant Reinhardt met zijn staf die gevangengenomen wordt. Vlissingen is in geallieerde handen.

Een sabotageactie – en naar later blijkt een Duits bevel - voorkomt dat het latere cruise-schip Willem Ruys wordt opgeblazen.
De watervoorziening van het schip zal Vlissingen later van zoet water voorzien.
De geallieerde commando’s trekken vervolgens vanuit Vlissingen verder op richting Dishoek.

Op 1 november om 03.15 uur gaat operatie Infatuate II van start. Vanuit Oostende zijn 25 ondersteuningsvaartuigen, 81 verschillende types landingsboten, 20 hulpschepen, het slagschip Warspite en de kanonneerboten Roberts en Erebus op weg gegaan.

Om 08.20 uur openen de Warspite en de Roberts het vuur op de kustbatterijen. De batterijen W15 (Westkapelle) en W17 (Domburg) worden het zwijgen opgelegd. Even na 10.00 uur weet het eerste landingsvaartuig de kust van Westkapelle te bereiken. Er zijn dan al negen ondersteuningsvaartuigen gezonken en elf buiten gevecht gesteld.

Meerdere Noorse, Belgische en Nederlandse commando’s weten voet aan wal te zetten in hun Buffalo’s en Weasels . De kustbatterij W15 wordt veroverd en rond 11.45 uur is Westkapelle in geallieerde handen. De voortgang wordt vertraagd door de grote materiële en persoonlijke verliezen. Tevens zijn veel commando’s noordelijk van het dijkgat geland, terwijl ze zuidelijk hadden moeten landen. Pas tegen de avond van 1 november geeft de Zoutelandse batterij W13 zich over.

Zicht op de zuidelijke zijde van het dijkgat bij Westkapelle, 1 november 1944. Op de foto zijn een verpleegtent en operatietent zichtbaar. (Beeldbank Zeeland)

Aan de andere zijde van het eiland zijn de geallieerden bij Domburg aangekomen. In de ochtend van 2 november wordt Zoutelande bevrijd en worden vele Duitse soldaten gevangen genomen. De opmars gaat verder richting Vlissingen. Bij Dishoek lukt het die dag echter niet meer batterij W11 in te nemen.

Pas na versterking is een nieuwe aanval op de batterij W11 succesvol. Ook bij Domburg stokt de aanval door felle Duitse tegenstand. Twee Sherman- en Churchilltanks komen er aan te pas. Die schakelen de mitrailleurnesten en verzetshaarden in Domburg uit. In de bossen ten noorden van de kustplaats en vanuit batterij W18 worden de geallieerden nog drie dagen bestookt. Dan pas geven de Duitsers zich over op 6 november. Driehonderd worden er gevangen genomen.

Het laatste Duitse bolwerk is batterij W19 bij Vrouwenpolder. Op 8 november geven de troepen zich daar over. Ruim negenhonderd man worden krijgsgevangen gemaakt. Er zijn ruim 170 gesneuvelde commando’s en 425 gewonden. Op 7 november is Veere bevrijd via de Sloeverbinding. Nu trekken de Buffalo’s het binnenland van Walcheren in. Vier Buffalo's lopen nabij Serooskerke op een mijn: negentien mensen komen om.

Een van de op de Sloedam gerichte kanonnen bij het oliekot van Nieuw- en St. Joosland, 1944 (Beeldbank Zeeland)

Een dag voor de aanval op Westkapelle en Vlissingen vallen de Canadezen de Sloedam aan. Op 31 oktober 1944 slagen zij er in een met bunkers versterkt bruggehoofd aan de oostelijke kant op te ruimen.
De Sloedam, 1 kilometer lang en veertig meter breed met een spoorweg, tweebaansweg en fietspaden ligt voor hen. het lijkt een onmogelijke taak om de dam door middel van een bestorming te nemen. Mannen van het Canadese Black Watch bataljon bestormen de dam tot ver over de helft maar lijden zware verliezen. Ook de hen aflossende Calgary Highlanders moeten na zwaar vuur terugtrekken.

Na een hevig artillerie bombardement op de Duitse stellingen volgt op 1 november een nieuwe aanval van de Highlanders. Maar deze loopt opnieuw vast op het felle vuur van de Duitse stellingen, ook al weten de Highlanders voet op Walcheren te zetten. De Schotten van de 52ste Lowland divisie beginnen een nieuwe aanval. Aan het eind van de dag, op 2 november hebben de Schotten alleen de aflossing van de Canadezen weten te realiseren.

Tekst op gedenkteken op de Sloedam voor The Black Watch R.H.R. of Canada, Régiment de Maisonneuve, The Calgary Highlanders (Beeldbank Zeeland, foto: M. Meijer-van der Linde)

Vooruitlopend op het bevel om de Sloedam aan te vallen wordt ook een andere opdracht gegeven. Dit is namelijk onderzoek doen naar een militaire oversteek van het Sloe.
In de avond en nacht van donderdag 2 op vrijdag 3 november wordt het Sloe mijnenvrij gemaakt. Ook wordt met een lint een route door de schorren gemaakt. In de vroege ochtend volgt een overtocht met aanvalsboten. Het laatste stuk moeten de mannen door het water en de modder waden.

De Duitsers zijn aanvankelijk verrast. Daarna nemen de Duitsers echter het geallieerde bruggenhoofd zwaar onder vuur. Door het opklarende weer kan met Typhoon vliegtuigen de Duitse stellingen worden bestookt. Nu kan opnieuw over de Sloedam worden opgerukt. Daarbij gebruikt men de verzwakte zuid-oostelijke kant van Walcheren. Dit deel van het eiland is inmiddels grotendeels in geallieerde handen.