De slag om Zeeland in 1940

Op 10 mei 1940 vallen de Duitsers Nederland binnen. In vrij korte tijd weten ze de Nederlandse strijdkrachten te overrompelen. Zeeland ontsnapt niet aan deze geweldige Duitse oorlogsmachine.

De Vlissingse haven en het marineterrein zijn de belangrijkste Duitse doelen in Zeeland. Het militaire vliegveld Souburg wordt op 10 mei 1940 al om half vijf ’s ochtends aangevallen door drie Messerschmitts 110.
Bij het Goessche Sas wordt een van deze vliegtuigen neergeschoten.
Franse troepen ontschepen in Duinkerken om Nederland te hulp te schieten. Op 11 mei komen de Franse schepen Newhaven, Diligente en Pavon met versterkingen aan in Vlissingen. Nederlandse mariniers graven zich daar in bij de buitenhaven. Dit om komende konvooien te kunnen beschermen tegen Duitse luchtaanvallen.

Het Engelse schip Valentine, nadat het na zware schade door de bemanning op een stenen bank is gezet, 15 mei 1940 (Beeldbank Zeeland)

Het scheepvaartverkeer op de Westerschelde krijgt vele luchtaanvallen te verduren. De schepen worden bijgestaan door de Nederlandse kanonneerboot Hr. Ms Flores. Het vrachtschip Stella van de KNSM wordt desondanks tot zinken gebracht. Ook de Britse destroyer Valentine kruist de eerste oorlogsdagen op de Westerschelde. Het schip wordt op 15 mei door Duitse vliegtuigen aangevallen. Om zinken te voorkomen wordt het schip tegen een dijk aan gezet.

Op zondag 12 mei wordt voor het eerst de Vlissingse binnenstad en het havengebied gebombardeerd. Later wordt een Messerschmitt 110 neergehaald. Als gevolg daarvan raakt het Vlissingse station zwaar beschadigd.

De Duitsers stoten door naar Zeeland

Op 17 mei 1940 dringt de Duitse Waffen-SS Divisie Standarte Deutschland door tot aan de Sloedam. Nederlandse troepen beginnen nu militaire installaties onklaar te maken. Het wachtschip Noord-Brabant wordt door de bemanning in brand gestoken. De op de helling bij De Schelde staande jager Philips van Almonde wordt onbruikbaar gemaakt. Nog diezelfde dag vallen de eerste Duitse troepen Walcheren binnen. De te hulp geschoten geallieerden vluchten over de Schelde richting Duinkerken.

De Middelburgse burgemeester J. van Walré de Bordes vraagt de Franse commandant om een staakt het vuren. Hij is bang voor vernietiging van de stad en de vele burgerslachtoffers die dat zal maken. De Franse commandant weigert. Vrijdagochtend tien uur begint de beschieting van Middelburg. Een eskader Duitse Heinkel 111 bommenwerpers gooit na half twee ’s middags verschillende bomladingen boven de stad af. Het zijn echter vooral de Duitse beschietingen vanaf de Sloedam die de stad verwoesten.
Een groot deel van de Middelburgse binnenstad brandt af. Factoren die bijdragen aan de verwoesting zijn ook het onvoldoende aantal mensen om de branden te blussen en het ontbreken van waterdruk.

Op het laatste moment worden schepen uit de haven van Vlissingen gehaald. Ook ander waardevol materiaal kan men uit handen van de Duitsers houden. Daarbij is soms sprake van grote risico's. Eén van die riskante acties vindt plaats in Middelburg op 17 mei 1940 (zie verder Geheime missie).

Negen dagen later, op 26 mei 1940, begint de evacuatie van de geallieerden vanuit het bruggenhoofd van Duinkerken naar Engeland.

De verwoeste provinciale veerboot Prinses Juliana in de buitenhaven van Vlissingen, mei 1940 (Beeldbank Zeeland)