Zuid-Nederlanders en Fransen

Vanaf de 16e eeuw is er voortdurend een trek van mensen uit de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk. Dit zijn veelal kooplieden en ambachtslieden die zich in Zeeland vestigen. Ze vluchten voor het oorlogsgeweld. Na de Opstand tegen Spanje moeten velen ook vrezen voor godsdienstvervolging. In de Republiek en Zeeland kunnen ze ongestoord hun protestantse geloof belijden. In 1585 wordt Antwerpen door de Spanjaarden op de opstandelingen veroverd. Dit heeft een enorme stroom protestantse vluchtelingen tot gevolg. Dat brengt vele kooplieden en kapitaal naar de noordelijke Nederlanden. De Westerschelde wordt afgesloten voor de Spanjaarden.

Uitsnede van de kaart van Zeeland van Abraham Ortelius uit 1592, verschenen kort na de val van Antwerpen. Aan de Schelde loop is duidelijk te zien hoe de Nederlanders eenvoudig de afsluiting van de rivier af konden dwingen. Antwerpse kooplieden die geld wilden verdienen trokken naar Zeeland of nog verder noordelijk (Beeldbank Zeeland, foto: Wim Helm).

Aantallen Zuidelijke Nederlanders

In de periode 1571-1599 komen in Middelburg 3.542 nieuwe poorters (geregistreerde inwoners) binnen, tegen 3.324 in Amsterdam. In die tijd heeft Middelburg ongeveer 200 kooplieden binnen haar stadswallen. Evenveel als Amsterdam. De meeste Vlamingen worden poorter van één van de Zeeuwse handelssteden. Om poorter te worden is geld nodig, dat alleen mensen met een ambacht kunnen betalen. Dat zegt iets over de rijkdom van deze immigranten. Rond 1620 is waarschijnlijk de helft van de Middelburgse bevolking uit de Zuidelijke Nederlanden afkomstig. Eén van hen is de schatrijke reder en koopman Balthasar de Moucheron. Hij vestigt zich in 1585 vanuit Antwerpen in Middelburg en later, in 1597, in Veere. Aan de vroedschap (het stadsbestuur) verplicht hij zich jaarlijks 21 schepen uit te zullen rusten.

Het gezin van Pieter de Moucheron (1508-1568), met zoon Balthasar vijfde van links, zittend aan tafel. Schilderij van Cornelis Jacobszn. uit 1563 (ZA/KZGW/ZI).